Challenged
Challenged
Tanım
Tarihsel süreçte dezavantajlı veya engelli bireyleri tanımlamak için kullanılan, günümüzde ise akademik ve klinik literatürde eskimiş (outdated) kabul edilen etiketleyici sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
1980'li yıllara ait bir özel eğitim raporunda 'learning challenged' (öğrenmede zorluk yaşayan) olarak etiketlenen bir öğrencinin, güncel klinik değerlendirmede 'specific learning disorder' (özgül öğrenme bozukluğu) tanısıyla ele alınması ve eğitim planının bireyin etiketine değil, işlevsel gereksinimlerine göre yapılandırılması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve özel eğitim terminolojisinde dilin yapısının birey üzerindeki psikolojik etkisini inceleyen pragmatik bir olgudur. 20. yüzyılın son çeyreğinde, klinik etiketlerin damgalama (stigma) yaratma potansiyelini azaltmak amacıyla 'fiziksel olarak engelli' yerine 'fiziksel olarak meydan okunmuş' (physically challenged) gibi formülasyonlar türetilmiştir. Ancak günümüzde bu yaklaşım, engelliliği bir 'mücadele' ya da 'aşılması gereken kişisel bir meydan okuma' (inspiration porn) olarak romatize ettiği ve bireyin tıbbi/sosyal gerçekliğini maskelediği gerekçesiyle eleştirilmektedir. APA (Amerikan Psikoloji Derneği) kılavuzları, bu tür yapay yumuşatmalar yerine 'person-first language' (önce birey: engelli birey) veya tıbbi olarak net terimlerin kullanılmasını teşvik eder.
Etimoloji
Orta İngilizce 'challengen' [itiraz etmek, sorgulamak, hak iddia etmek], Latince 'calumniari' [iftira atmak, suçlamak] kökünden evrilmiştir. Modern psikopatoloji ve engellilik çalışmalarında euphemism [kısıtlayıcı/yumuşatıcı ifade] olarak yeniden işlevselleştirilmiştir.
Karıştırmayın
Empowering language (güçlendirici dil) ile patronizing euphemism (küçümseyici yumuşatma). Challenged terimi, iyi niyetli gibi görünse de bireyi pasifize eden ve paternalist bir bakış açısı dayatan yapısıyla güçlendirici dilden ayrılır.