Birey Psikolojisi
İndividual Psychology
Tanım
Alfred Adler tarafından geliştirilen; insanın yaşam boyu yetersizlik hissini yenme, üstünlük ve bütünlük kazanma ile toplumsal aidiyet kurma yönündeki bilinçli çabalarını esas alan psikoterapi ve kişilik kuramı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, çocuklukta kronik astım rahatsızlığı nedeniyle fiziksel kısıtlılık yaşayan ve bu nedenle kendini zayıf hisseden bir danışanın, ilerleyen yaşlarda dünya çapında başarılı bir maraton koşucusu olması veya beden eğitimi öğretmeni olarak başkalarına rehberlik etmesi, Adler'in 'aşama telafisi' ve yaşam stili gelişimine klasik bir örnektir.
Derin Analiz
Birey psikolojisi, klasik psikanalizin indirgemeci, biyolojik ve deterministik (özellikle cinsellik ve bilinçdışı güdüler odaklı) yaklaşımına bir tepki olarak doğmuştur. Adler'in terminolojisinde 'birey' kavramı, kişinin bölünemez bütünlüğünü vurgular. Kuramın merkezinde 'aşağılık kompleksi' (inferiority complex) ve bunu telafi etme çabası yer alır. Birey, bebeklikten itibaren deneyimlediği yetersizlik algısını aşmak için 'üstünlük' (burada tahakküm anlamında değil, potansiyeli gerçekleştirme ve ustalık anlamındadır) yönünde teleolojik (amaç yönelimli) bir yönelim sergiler. Ayrıca Freud'un aksine sosyal ilgi (Gemeinschaftsgefühl) kavramını merkeze alarak, insan davranışlarının toplumsal bağlamdan ve amaçlardan bağımsız değerlendirilemeyeceğini savunur.
Etimoloji
Latince 'individuus' (bölünemez, bütün) kelimesinden türetilmiştir; insanın parçalara ayrılamaz, bütüncül bir psişik birim olduğu kabulüne dayanır.
Karıştırmayın
Freudyen psikanaliz ile sıklıkla karıştırılır; aralarındaki temel fark, psikanalizin geçmişteki travmalara ve bilinçdışı içgüdülere odaklanması, birey psikolojisinin ise gelecekteki amaçlara, bilinçli yönelime ve toplumsal ilgiye odaklanmasıdır.