Çifte Etki İlkesi
Doctrine Of Double Effect (DDE)
Tanım
İyi bir amaç güden bir eylemin, kaçınılmaz olarak öngörülen ancak istenmeyen kötü yan etkilere yol açabileceği durumlarda ahlaki meşruiyetini inceleyen felsefi ve etik ilke.
Örnek Vaka / Uygulama
Terminal dönemdeki kanser hastasına ağrılarını dindirmek için yüksek doz morfin verilmesi; burada hekimin birincil amacı hayatı sonlandırmak (ötanazi) değil, acıyı hafifletmektir. Morfinin solunumu baskılayarak ölümcül yan etkiye yol açabileceği öngörülse de, eylem tıbbi ve etik olarak meşru kabul edilir.
Derin Analiz
Çifte Etki İlkesi, biyoetik, klinik etik ve normatif felsefede sıklıkla kullanılan bir karar verme çerçevesidir. Temel olarak dört koşula dayanır: Eylemin kendisi özünde kötü olmamalıdır; fail sadece iyi sonucu hedeflemelidir (kötü sonuç araç olarak kullanılmamalıdır); kötü sonuç iyi sonucun bir vasıtası değil, yan ürünü olmalıdır; ve iyi sonuç, ortaya çıkan kötü zararı haklı çıkaracak düzeyde ağır basmalıdır. Nöropsikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında, moral karar alma mekanizmalarının incelenmesinde utilitaryan (faydacı) ve deontolojik yaklaşımlar arasındaki çatışmanın çözümlenmesinde deneysel olarak test edilen bir kavramdır.
Etimoloji
Latince 'duplex' (çift) ve 'effectus' (sonuç, etki) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, Thomas Aquinas'ın skolastik felsefesine ve ahlak teolojisine dayanır.
Karıştırmayın
Aktif ötanazi ile karıştırılır; aktif ötanatizmde ölüm doğrudan bir amaç veya araçken, çifte etkide ölüm öngörülen ancak istenmeyen bir yan etkidir.