Çoklu İz Hipotezi
Multiple Trace Hypothesis
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin çocukluğunda girdiği ilk matematik sınavını ve üniversitede girdiği son final sınavını hatırlaması sürecinde; beyin, sınav kelimesini her duyduğunda eski belleği güncellemek yerine, her bir sınav deneyimini kendine has mekansal, zamansal ve duygusal detaylarıyla hipokampüste ayrı bir iz olarak depolar. Kişi geçmişini düşünürken bu bağımsız izlerin toplamı (birden fazla trace) tetiklenir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim literatüründe epizodik ve otobiyografik belleğin saklanma mekanizmalarını açıklamak üzere geliştirilen Çoklu İz Hipotezi, geleneksel tek izli konsolidasyon modellerine meydan okur. Lynn Nadel ve Morris Moscovitch tarafından öne sürülen bu yaklaşım, hipokampusun sadece bilgiyi neokortekse transfer etmekle kalmayıp, uyarıcının her deneyimlendiğinde hipokampus ile neokorteks arasında yeni bir bağlantı ağı (iz) kurduğunu iddia eder. Belleğin geri çağrılması sırasında bu izlerin her biri ayrı ayrı aktive olur. Ne kadar çok iz oluşturulursa, bilginin unutulmaya karşı direnci o kadar artar ve zaman içinde farklı bağlamlarla zenginleşir. Bu mekanizma, eski anıların neden yeni detaylarla güncellenebildiğini ve beyin hasarlarından neden farklı oranlarda etkilendiklerini nörobiyolojik açıdan açıklar.
Etimoloji
İngilizce 'multiple' (çoklu, Latince 'multiplex') + 'trace' (iz, Latince 'tractus') + 'hypothesis' (hipotez, Grekçe 'hypothesis' [dayanak, varsayım]).
Karıştırmayın
Standart Konsolidasyon Kuramı (Standard Consolidation Theory) ile karıştırılır; standart kuram anıların zamanla tamamen hipokampüsten bağımsızlaşıp sadece neokortekse taşındığını savunurken, çoklu iz hipotezi hipokampüsün her anı için kalıcı olarak devrede kaldığını söyler.