Çoklu Kaynak Modeli
Multiple-resource Model
Tanım
Dikkat kapasitesinin tek bir merkezi havuzdan ziyade, farklı uyarıcı modalitelerine ve tepki türlerine özgü birden fazla bağımsız kaynaktan oluştuğunu savunan bilişsel model.
Örnek Vaka / Uygulama
Otomobil kullanırken yolcuyla sohbet etmek (biri görsel-motor, diğeri işitsel-sözel kaynak havuzunu kullanır) sürüş performansını minimum düzeyde etkilerken, sürücünün aynı anda telefonla mesaj yazmaya çalışması (iki görev de görsel-motor ve merkezi işleme havuzunu paylaşır) felaket niteliğinde performans düşüşüne yol açar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan faktörleri mühendisliğinde çığır açan bu model, Wickens tarafından geliştirilmiştir. Tekil kaynak modelinin (unitary-resource model) aksine, beynin dikkat kapasitesini homojen bir enerji kaynağı olarak ele almaz. Bilgiyi işleme aşamaları (kodlama, merkezi işleme, yanıt verme), işleme kodları (görsel vs. işitsel) ve yanıt modaliteleri (vokal vs. el) bakımından özelleşmiş farklı havuzlar öngörür. İki görev aynı havuzdan kaynak talep ettiğinde performans belirgin şekilde düşerken (çatışma), farklı havuzlar kullanıldığında eş zamanlı yürütme (multitasking) çok daha az maliyetle gerçekleşir.
Etimoloji
Latince 'multiplicare' (çoğaltmak, katlamak) + 're-' (geri, yeniden) + ' surgere' (kalkmak, yükselmek) sözcüklerinin bileşiminden türetilen kaynak kavramıyla, bilişsel kapasitenin bölünebilirliğini ifade eder.
Karıştırmayın
Üniter Kaynak Modeli (unitary-resource model) ile karıştırılır; üniter model dikkati tek ve merkezi bir batarya gibi görürken, çoklu kaynak modeli insan zihninde paralel çalışan bağımsız bataryalar olduğunu savunur.