Deifikasyon
Deification
Tanım
Canlı veya ölü bir kişinin, hatta nesnenin ilahi bir statüye yükseltilmesi, aşırı yüceltilmesi ve tanrısal niteliklerle donatılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir vakada, ağır bir narsisistik kişilik örgütlenmesine sahip danışanın, yeni başladığı iş yerindeki otoriter ve manipülatif yöneticisini insanüstü yeteneklere sahip, kusursuz ve hata yapmaz bir varlık olarak konumlandırması; yöneticinin en ufak insani hatasını bile reddederek ona karşı körü körüne bir itaat ve tapınma sergilemesi deifikasyonun tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve din psikolojisi perspektifinden deifikasyon, bireyin gerçeklik algısını bükerek nesne veya ötekini kusursuzlaştırılması, omnipotent (tümgüçlü) bir konuma yerleştirilmesi durumudur. Bu mekanizma, genellikle derin bir yetersizlik hissi, anksiyete veya otoriteye karşı duyulan ilkel bir hayranlık ve bağlanma ihtiyacının savunma düzenekleriyle maskelenmesiyle ortaya çıkar. Psikanalitik düzlemde, idealizasyonun en uç ve patolojik boyutu olarak değerlendirilebilir. Birey, kendi içsel boşluğunu veya ideal benlik tasvirini dış dünyadaki bir figüre yansıtarak onu erişilmez ve kusursuz kılar. Tarihsel ve antropolojik bağlamda lider kültleri ve monarkların tanrılaştırılmasıyla kendini gösterirken, klinik pratikte ise hastaların belirli figürlere karşı geliştirdikleri hezeyanlı tapınma biçimleri veya aşırı yüceltme örüntüleriyle karşılık bulur.
Etimoloji
Latince 'deus' (tanrı) ve 'facere' (yapmak, kılmak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş olup, kelime anlamı olarak 'tanrılaştırma' veya 'ilâhlaştırma' demektir.
Karıştırmayın
İdealizasyon (idealization) ile sıkça karıştırılır; idealizasyon bir nesnenin olumlu yönlerini abartıp olumsuzlarını görmezden gelmeyi içerirken, deifikasyon o nesneyi doğrudan ilahi, kutsal ve yanılmaz bir konuma yükseltme aşırılığını barındırır.