Deiksis
Deixis
Tanım
Anlamı, kullanıldığı bağlama, konuşmacının konumuna ve zamana göre değişen sözcük veya ifadelerin kullanımı.
Örnek Vaka / Uygulama
'Bu kalemi bana verir misin?' cümlesindeki 'bu', 'bana' ve cümledeki zaman kipi, ancak konuşmacının elindeki nesneyi işaret etmesi ve o anki ortak fiziksel gerçekliği paylaşması durumunda bir anlam ifade eder.
Derin Analiz
Dilbilimde ve bilişsel bilimlerde deiksis (gösterimsellik), dilin fiziksel ve sosyal gerçeklikle bağ kurduğu temel mekanizmalardan biridir. Kişisel zamirler (ben, sen), işaret zamirleri (bu, şu) ve zarflar (burada, şimdi) gibi ifadeler bağlamsal referans olmadan anlamsal bir tamlığa sahip değildir. Bilişsel perspektiften bakıldığında, deiksis bireyin benmerkezci (egocentric) uzay algısını ve 'ben-burada-şimdi' üçgenindeki öznel konumlanışını dile yansıtma biçimidir. Klinik nöropsikoloji bağlamında, özellikle pragmatik dil bozuklukları, şizofreni spektrumu veya sağ yarımküre hasarlarında hastaların deiktik shift (gösterimsel kaydırma) becerilerinde bozulmalar görülebilir; bu durum onların başkalarının bakış açısını alma (theory of mind) yetersizlikleriyle doğrudan ilişkilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Zihin Kuramı
Zihin Kuramı
Theory Of Mind
Bireyin, kendisinden bağımsız bir zihne sahip olduğunu; başkalarının niyet, arzu, inanç ve duygularının kendi içsel dünyasından farklı olabileceğini kavrama ve bu doğrultuda davranışlarına anlam verme bilişsel kapasitesidir.
İncele
Bağlam
Bağlam
Context
Belirli bir olgunun, uyarıcının veya ifadenin meydana geldiği, anlamını ve işlevini doğrudan şekillendiren çevresel, durumsal ve bilişsel koşulların bütünü.
İncele