Klinik Nöropsikoloji
Clinical Neuropsychology
Tanım
Beyin işlevleri ile insan davranışı arasındaki ilişkiyi inceleyen, beyin hasarları ve nörolojik bozuklukların değerlendirilmesi ve rehabilitasyonuna odaklanan klinik psikoloji uzmanlık dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Trafik kazası sonrası frontal lobunda hasar oluşan 42 yaşında bir hastanın, impuls kontrolü, planlama ve soyut düşünme becerilerindeki ani düşüşlerin nöropsikolojik test bataryalarıyla ölçülmesi ve hastaya günlük yaşam işlevselliğini yeniden kazandırmak amacıyla bireyselleştirilmiş bir bilişsel rehabilitasyon programının uygulanması.
Derin Analiz
Klinik nöropsikoloji, nöroloji, psikiyatri ve bilişsel bilimlerin kesişim kümesinde yer alan uygulamalı bir disiplindir. Temel amacı, neokortikal lezyonlar, travmatik beyin yaralanmaları, serebrovasküler olaylar veya nörodejeneratif süreçler (Alzheimer, frontotemporal demans vb.) neticesinde ortaya çıkan bilişsel ve davranışsal defisitleri haritalandırmaktır. Değerlendirme sürecinde WAIS, Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi gibi standartlaştırılmış nöropsikolojik bataryalar kullanılır. Bu testler, beynin hangi bölgesindeki işlev bozukluğunun hangi davranışsal ya da yürütücü işlev kaybına karşılık geldiğini ampirik olarak saptamaya yarar. Rehabilitasyon aşamasında ise nöroplastisite ilkeleri gözetilerek bilişsel telafi stratejileri ve restoratif müdahaleler geliştirilir.
Etimoloji
Yunanca 'klínē' [yatak, hasta yatağı] + 'neuron' [sinir, sinir sistemi] + 'psychē' [ruh, zihin] + 'logía' [bilim, çalışma] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Deneysel nöropsikoloji ile sıklıkla karıştırılır; deneysel nöropsikoloji sağlıklı bireylerin beyin-davranış ilişkilerini laboratuvar ortamında incelerken, klinik nöropsikoloji doğrudan patoloji, travma ve hasta popülasyonu üzerindeki işlevsel kayıpların tanı ve tedavisiyle ilgilenir.