Deneyim Örnekleme Yöntemi
ESM
Tanım
Bireylerin günlük yaşam akışı içerisindeki anlık duygu, düşünce ve davranışlarını doğal ortamlarında eş zamanlı olarak kaydeden ekolojik anlık değerlendirme metodolojisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu tanısı alan bir danışanın, bir hafta boyunca her gün rastgele 6 kez telefonuna gelen bildirimlerle o anki kaygı düzeyini, sosyal etkileşimde bulunup bulunmadığını ve kalp çarpıntısı hissetme derecesini 7'li Likert ölçeğinde anlık olarak puanlaması.
Derin Analiz
Deneyim Örnekleme Yöntemi (Experience Sampling Method - ESM), psikometrik ölçümlerde sıklıkla karşılaşılan retrospektif (geriye dönük) hatırlama yanlılıklarını ve bellek bozulmalarını minimize etmek amacıyla geliştirilmiş ampirik bir veri toplama stratejisidir. Bilişsel bilimler ve klinik psikolojide, katılımcılara gün içinde rastgele veya sabit zaman aralıklarında (genellikle akıllı telefonlar aracılığıyla) sinyaller gönderilerek o anki öznel durumları raporlanır. Bu ekolojik ansal geçerliliği yüksek yaklaşım, laboratuvar dışındaki gerçek dünya verilerinin zamansal dinamiklerini, bireyin çevresel bağlamıyla birlikte incelenmesine olanak tanır. İstatistiksel modellemede çok düzeyli modelleme (multilevel modeling) gerektiren yoğun longitudinal veri setleri üretir.
Etimoloji
İngilizce 'Experience' (deneyim, tecrübe; Latince 'experiri' [denemek, sınamak]) + 'Sampling' (örnekleme; Germen kökenli 'sample') + 'Method' (yöntem; Yunanca 'methodos' [takip edilen yol, araştırma]).
Karıştırmayın
Geriye dönük öz-bildirim ölçekleri (retrospektif anketler) ve klinik görüşmeler ile karıştırılır; ayırt edici farkı, verinin laboratuvar dışında, olayın hemen gerçekleştiği anda toplanmasıdır.