Diasşizi
Diaschisis
Tanım
Lokalize beyin hasarının, bu hasar alanına anatomik olarak bağlı veya çevresinde yer alan uzak bölgelerde fonksiyon kaybına veya eksikliğine yol açması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Sol motor kortekste akut bir iskemik inme (infarkt) geçiren bir hastada, sadece sağ tarafındaki uzuvlarda motor kontrol kaybı görülmez; aynı zamanda fMRI taramalarında, sağlam kalan sağ serebellar hemisferde de metabolik aktivitenin belirgin şekilde düştüğü gözlemlenir. Bu durum, sol korteksin sağ serebellum ile olan çapraz bağlantılarının kesilmesi sonucu ortaya çıkan serebellar diasşizidir.
Derin Analiz
Nöropsikoloji ve klinik nöroloji bağlamında diasşizi, beynin entegre nöral ağlar üzerinden çalıştığının en net kanıtlarından biridir. Beynin bir bölgesinde meydana gelen akut bir lezyon (örneğin inme veya travma), sinaptik yollar boyunca ilerleyen elektriksel aktivitenin ani kesilmesine neden olur. Bu durum, hasarlı bölgenin anatomik olarak sağlam ancak fonksiyonel olarak uzak komşusu olan veya kontralateral hemisferde bulunan alanlarında metabolik çöküşe ve iskemiye yol açar. Bu mekanizma, beyin hasarı sonrası görülen klinik tablonun yalnızca doğrudan yıkıma uğrayan dokudan değil, aynı zamanda bu dokuyla bağlantılı geniş ağların geçici veya kalıcı olarak felç olmasından kaynaklandığını gösterir.
Etimoloji
Yunanca 'dia-' (ötesinden, aracılığıyla) + 'schisis' (yarılma, bölünme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'uzaktan bölünme' veya 'etkiyi aşma' demektir.
Karıştırmayın
Doğrudan lezyon (direct lesion) ile sıklıkla karıştırılır; doğrudan lezyon travmanın bizzat gerçekleştiği odak noktayı ifade ederken, diasşizi bu odaktan uzaktaki sağlıklı dokuların işlevsel inhibisyonudur.