Dissosiyatif Anestezik
Dissociative Anesthetic
Tanım
Bilinç kaybına yol açmaksızın amnezi, analjezi ve sedasyon üretebilen farmakolojik ajan sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servis ortamında şiddetli travma geçiren bir hastaya cerrahi müdahale öncesinde ketamin uygulanması. Hasta etraftaki konuşmaları duyabilir veya gözlerini açabilir, ancak ağrıyı algılamaz ve operasyona dair hiçbir anı (amnezi) hatırlamaz.
Derin Analiz
Dissosiyatif anestezikler, temel olarak merkezi sinir sistemindeki N-metil-D-aspartat (NMDA) glutamat reseptörlerinin antagonisti olarak etki gösterir. Bu ajanlar, talamokortikal sistemin limbik sistemle olan bağlantısını işlevsel olarak keser; böylece hasta çevreye karşı duyarsızlaşır, derin bir analjezi hali yaşar ancak tam bir bilinç kaybı (uyku hali) yerine bir tür rüya benzeri kopuş veya kataleptik durum deneyimler. Fenensiklidin (PCP) ve ketamin bu sınıfın prototipik örnekleridir. Nörofizyolojik düzeyde, duyusal girdilerin üst kortikal merkezlerde entegre olmasını engellerken, otonom sinir fonksiyonlarını ve solunumu genellikle korumalarıyla geleneksel anesteziklerden ayrılırlar.
Etimoloji
Latince 'dissociare' [ayırmak, bağlantısını kesmek] ve Yunanca 'anaisthesia' [duyusuzluk, hissizlik < an- [olumsuzluk] + aisthesis [duyu]] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel anestezikler (tam bilinç kaybı ve iskelet kası gevşemesi sağlar, dissosiyatifler ise bilinç korunurken duyu kopuşu yaratır) ve opiyatlar (sadece analjezi sağlar, NMDA blokajı ve dissosiyasyon özellikleri yoktur).