Dominant İdeoloji Tezi
Dominant İdeology Thesis
Tanım
Marksist teoride, egemen sınıfın kendi çıkarlarını ve dünya görüşünü tüm topluma dayatarak alt sınıfların bunu eleştirisiz bir şekilde içselleştirmesini sağladığını öne süren sosyolojik ve politik psikolojik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Düşük gelirli bir fabrika işçisinin, milyarder sınıfın vergi indirimlerini 'ekonomik büyümenin motoru' olarak savunması ve kendi ekonomik sömürüsünü meşrulaştıran piyasa ideolojisini hiçbir somut veriyle desteklemeden körü körüne sahiplenmesi durumunda gözlemlenir.
Derin Analiz
Siyasi psikoloji ve eleştirel teori ekseninde incelenen bu tez, toplumsal tabakalaşma ile bilişsel uyum süreçleri arasındaki köprüyü kurar. Bireylerin iktidar ilişkilerini ve ekonomik sömürü biçimlerini neden sorgulamadan kabul ettiğini, bilişsel meşrulaştırma mekanizmaları ve rıza üretimi kavramlarıyla açıklar. Antonio Gramsci'nin kültürel hegemonya kavramıyla doğrudan ilişkili olan bu yapı, egemen söylemlerin kitle iletişim araçları, eğitim ve kurumsal yapılar aracılığıyla nasıl içselleştirildiğini, böylece toplumsal muhalefetin bilişsel düzeyde nasıl bloke edildiğini ampirik ve teorik olarak inceler.
Etimoloji
Latince 'dominari' [hükmetmek, egemen olmak] kökünden türetilen 'dominant' ile Yunanca 'idea' [görünüm, biçim, düşünce] ve 'logos' [bilim, söylem] kelimelerinin birleşiminden oluşan 'ideoloji' sözcüklerinin birleşimidir.
Karıştırmayın
False consciousness [Yanlış bilinç] kavramı ile sıklıkla karıştırılır; yanlış bilinç daha çok bireyin nesnel çıkarlarını görememesinin bireysel ve bilişsel körlüğüne odaklanırken, dominant ideology thesis doğrudan dışsal egemen kurumların ve söylemlerin bu bilinç durumunu aktif olarak ürettiği yapısal sürece odaklanır.