Dopaminerjik Ajan
Dopaminergic Agent
Tanım
Merkezi sinir sistemindeki dopaminerjik nörotransmisyonu artıran, taklit eden veya modüle eden farmakolojik bileşikler sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Parkinson tanısı konmuş 62 yaşındaki bir hastada bradikinezi ve tremor semptomlarını hafifletmek amacıyla düşük dozda reçete edilen bir dopamin reseptör agonistinin, zamanla motor dalgalanmaları (wearing-off fenomeni) göstermesi nedeniyle klinisyen tarafından doz ve salınım aralığının yeniden titre edilmesi.
Derin Analiz
Dopaminerjik ajanlar, bazal ganglionlar ve mezolimbik yolaklar başta olmak üzere sinaptik aralıktaki dopamin konsantrasyonunu veya reseptör aktivasyonunu doğrudan ya da dolaylı yoldan etkiler. Bu ajanlar; dopamin reseptör agonistleri, geri alım inhibitörleri ve salınım artırıcılar olarak alt kategorilere ayrılır. Parkinson hastalığı tedavisinde motor fonksiyonların iyileştirilmesinde ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda (DEHB) prefrontal korteksteki dopaminerjikTONu düzenlemek amacıyla klinik protokollerde yaygın olarak kullanılır. Ancak uzun süreli kullanımda farmakolojik tolerans, reseptör duyarsızlaşması ve dürtü kontrol bozuklukları gibi yan etki profilleri sergileyebilir.
Etimoloji
Fransızca 'dopamine' (dopa + amin bileşiği) ve Latince 'agens' (etki eden, yapan) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dopaminerjik antagonistler (dopamin reseptörlerini bloke ederek etki gösterir, örneğin antipsikotikler) ile karıştırılır; oysa ajanlar agonistik veya stimüle edici etki profiline sahiptir.