Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

DOPA

Dopa (DOPA)

Tanım

Dopamin ve diğer katekolaminlerin biyosentetik öncüsü olan doğal bir amino asit türevidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Parkinson hastalarında substantia nigra bölgesindeki dopaminerjik nöron harabiyetine bağlı olarak ortaya çıkan motor yavaşlık (bradikinezi) ve tremor semptomlarını hafifletmek amacıyla dışarıdan L-DOPA takviyesi verilmesi, bu molekülün klinik uygulamadaki en somut örneğidir.

Derin Analiz

DOPA (3,4-dihidroksifenilalanin), katekolaminerjik nörotransmitter yolağında merkezi bir basamaktır. Tirozin hidroksilaz enzimi aracılığıyla tirozinin hidroksillenmesi sonucu sentezlenir. Kan-beyin bariyerini aşabilme yeteneği sayesinde nörofarmakolojide kritik bir öneme sahiptir. Beyne ulaştıktan sonra aromatik L-amino asit dekarboksilaz enzimi ile dopamine dönüştürülür. Özellikle bazal ganglionlardaki dopaminerjik kayıpların telafi edilmesinde kullanılan levodopa (L-DOPA) formülasyonlarının temelini oluşturur. Nörokimyasal mekanizmalarda hem bir metabolik ara ürün hem de motor kontrol ve ödül sistemlerinin regülasyonunda dolaylı bir anahtardır.

Etimoloji

Kimyasal isimlendirme türevidir; 3,4-dihydroxy-phenylalanine yapısının kısaltılmış halidir. 'Di-' (iki) + 'hidroksi' (-OH grubu) + 'fenilalanin' (bir amino asit türevi) kelimelerinin birleşiminden meydana gelir.

Karıştırmayın

Dopamin ile sıkça karıştırılır; dopamin doğrudan bir nörotransmitter iken, DOPA bu nörotransmitterin sentez basamağındaki öncül molekülüdür.