Düşey Hareketlilik
Downward Mobility
Tanım
Bir bireyin veya grubun ekonomik, mesleki ya da toplumsal basamaklarda daha alt bir sosyoekonomik statüye gerilemesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kapanan bir fabrikada uzun yıllar üst düzey yönetici olarak çalıştıktan sonra, bölgesel ekonomik kriz nedeniyle daha düşük gelirli ve vasıfsız bir pozisyonda çalışmak zorunda kalan 48 yaşındaki bir bireyin, mesleki kimliğini kaybetme hissiyle birlikte yaşadığı yoğun çökkünlük ve uyum bozukluğu tablosu.
Derin Analiz
Sosyoloji ve klinik psikolojinin kesişim kümesinde yer alan bu kavram, bireyin kimlik algısı, öz-saygısı ve başa çıkma mekanizmaları üzerinde derin etkiler bırakır. Sosyoekonomik statü kaybı; iş kaybı, ekonomik krizler, kronik sağlık sorunları veya yapısal eşitsizlikler sonucunda tetiklenebilir. Klinik perspektiften bakıldığında, statü kaybı yas süreci, kronik stres, anksiyete bozuklukları ve majör depresif epizodlar için majör bir çevresel tetikleyicidir. Bireyin 'benlik' algısını konumlandırdığı sosyal aynanın kırılması, psikolojik dayanıklılığı (resilience) sarsar ve öğrenilmiş çaresizlik tablolarına zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'downward' (aşağı yönlü) ve Latince 'mobilitas' (hareketlilik, değişim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yatay hareketlilik (aynı sosyoekonomik katmanda meslek veya konum değiştirmeyi ifade eder; statü kaybı içermez).
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyoekonomik Statü
Sosyoekonomik Statü
Socioeconomic Status (SES)
Bireylerin veya hanehalklarının gelir, eğitim ve mesleki prestij gibi nesnel göstergeler ile toplumsal hiyerarşideki öznel konum algılarının bileşkesidir.
İncele
Öğrenilmiş Çaresizlik
Öğrenilmiş Çaresizlik
Learned Helplessness
Bireyin kontrol edemediği olumsuz uyarıcılara tekrar tekrar maruz kalması sonucunda, gelecekteki olası kaçınma veya kurtulma fırsatlarını değerlendirme motivasyonunu tamamen kaybetmesi durumu.
İncele