Efor Sendromu
Effort Syndrome
Tanım
Günümüzde panik bozukluk ve panik atak kapsamında değerlendirilen, kardiyovasküler ve otonomik semptomlarla karakterize eski tarihli bir klinik tanı.
Örnek Vaka / Uygulama
30 yaşında bir erkek hasta, hafif bir merdiven tırmanma eforu sonrasında aniden başlayan şiddetli göğüs ağrısı, taşikardi, hava açlığı ve 'ölüm korkusu' şikayetleriyle acil servise başvurur. Yapılan kapsamlı kardiyolojik tetkiklerinde (EKG, efor testi, koroner anjiyografi) herhangi bir organik kalp hastalığı saptanamaz. Semptomların geçmişte 'efor sendromu' veya 'kardiyak nevroz' olarak adlandırılan tablonun modern karşılığı olan panik atak olduğu anlaşılır.
Derin Analiz
Efor sendromu, 19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın ortalarına kadar özellikle askeri psikiyatride 'asker kalbi' veya 'nörodolaşım asteni' gibi isimlerle anılmış nosolojik bir kalıntıdır. Fiziksel bir efor olmaksızın dahi ortaya çıkan çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi ve yoğun kaygı nöbetleri ile kendini gösterir. Modern psikopatolojide bu tablonun sempatik sinir sisteminin hiperaktivitesi ve otonomik aşırı uyarılmışlıkla doğrudan ilişkili olduğu bilinmekte olup, DSM-5 kriterlerine göre panik bozukluk spektrumunda yer almaktadır. Klinik pratikte hastaların kardiyak bir patolojiye sahip olduklarına dair yanlış inançları (nosofobi) ile karakterizedir.
Etimoloji
İngilizce 'effort' [çaba, gayret] ve Yunanca 'syndromon' [bir arada koşan, belirtiler kümesi] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Tarihsel olarak fiziksel efor veya stres karşısında ortaya çıkan somatik tepkileri tanımlamak için kullanılagelmiştir.
Karıştırmayın
Gerçek miyokard enfarktüsü veya koroner arter hastalığı ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici unsur, kardiyolojik testlerin tamamen temiz çıkması ve tetikleyicinin organik bir iskemiden ziyade otonomik sinir sistemi deşarjı olmasıdır.