Eko-feminizm
Ecofeminism
Tanım
Feminizm ile çevrecilik hareketlerini sentezleyen, doğanın sömürülmesi ile kadınların ezilmesi arasında tarihsel, kültürel ve politik paralellikler kuran sosyopolitik ve felsefi bir yaklaşımdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yerli kadınların öncülük ettiği bir ormansızlaştırma karşıtı yerel direniş hareketi, hem toprak haklarını koruma (çevrecilik) hem de ataerkil mülkiyet ve karar mekanizmalarına meydan okuma (feminizm) niteliği taşıması bakımından eko-feminen politikanın sahadaki somut bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Eko-feminizm, patriyarkal sistemlerin hem kadınlar üzerinde kurduğu tahakküm biçimleri ile doğa üzerinde kurduğu (ekolojik yıkım, kaynak sömürüsü) tahakküm yapıları arasında epistemolojik bir bağ kurar. Sosyal bilimler ve çevresel psikoloji perspektifinden bakıldığında bu yaklaşım, 'öteki'leştirilen varlıkların (kadın, yerli halklar, doğal çevre) endüstriyel kapitalist düzen tarafından nasıl metalaştırıldığını inceler. Analitik düzlemde, doğanın 'dişil'leştirilerek kontrol edilmesi gereken pasif bir nesne olarak konumlandırılması, toplumsal cinsiyet rolleri ve güç dinamikleri bağlamında ele alınır.
Etimoloji
Fransızca 'écoféminisme' kelimesinden türetilmiştir; Grekçe 'oikos' (ev, yaban, çevre) ve Latince 'femina' (kadın) köklerinin birleşimi ile türetilmiş olup, ilk kez 1974 yılında Françoise d'Eaubonne tarafından literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Radikal çevrecilik (Deep Ecology) ile karıştırılabilir; ancak derin ekoloji merkezli perspektif insanı doğanın içinde eşit bir parça olarak konumlandırırken, eko-feminizm doğrudan cinsiyetçilik ve ekolojik yıkım arasındaki kesişimsel (intersectionality) güç ilişkilerine odaklanır.