Eliminativizm
Eliminativism
Tanım
İnanç, arzu ve niyet gibi zihinsel durumların bilimsel insan davranışı tanımında yeri olmadığını, aksine bu kavramların halk psikolojisinin demode ürünleri olduğunu savunan felsefi ve bilişsel bilim görüşü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri kliniğinde hastanın 'Derin bir suçluluk ve pişmanlık hissediyorum' şeklindeki öznel bildirisini, eliminativist bir araştırmacı 'anterior singulat korteksteki aşırı aktivasyonun ve serotonerjik düzensizliğin ürettiği somatik bir çıktı' olarak yeniden formüle eder ve psikolojik terimleri tamamen reddeder.
Derin Analiz
Eliminatif materyalizm olarak da bilinen bu yaklaşım, zihin felsefesi ve bilişsel bilimlerde radikal bir ontolojik duruş sergiler. Halk psikolojisinin (folk psychology), evrimsel süreçte insanın sosyal etkileşimini kolaylaştıran sezgisel birer kurgudan ibaret olduğunu ileri sürer. Nörobilim ve moleküler biyoloji ilerledikçe, 'acı çekmek' ya da 'inanmak' gibi fenomonolojik terimlerin tamamen terk edileceğini, bunların yerini tam anlamıyla nöral ateşleme modelleri ve biyolojik durum terminolojisinin alacağını savunur. Thomas Kuhn'un bilimsel devrimler teorisindeki eski paradigmanın terkedilmesi fikriyle paralellik gösterir; nasıl ki fizik tarihi 'flogiston' teorisini çöpe attıysa, ilerleyen bilişsel bilim de zihinsel durumları aynı akıbete uğratacaktır.
Etimoloji
Latince 'eliminare' (eşikten dışarı atmak, uzaklaştırmak) fiilinden türetilmiştir; 'ex-' (dışarı) ve 'limen' (eşik, sınır) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
İndirgemecilik (reductionism) ile sıkça karıştırılır; indirgemecilik zihinsel durumların biyolojik durumlara indirgenebileceğini (çevrilebileceğini) savunurken, eliminativizm bu zihinsel durumların varlığını tamamen reddederek onları ortadan kaldırmayı hedefler.