Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Epidemik Katalepsi

Epidemic Catalepsy

Tanım

Özdeşleşme veya taklit mekanizmaları yoluyla, aynı zaman diliminde birden fazla bireyde eşzamanlı olarak ortaya çıkan katalepsi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yatılı bir okulda kalan genç bir kızın aniden kas katılığı (katalepsi) geliştirerek olduğu yere yığılmasının ardından, aynı odada bulunan diğer üç öğrencinin de benzer şekilde hareket etme yetilerini geçici olarak kaybetmesi ve hiçbir tıbbi/nörolojik neden bulunamaması vakası.

Derin Analiz

Epidemik katalepsi, kitle psikolojisi, sosyal bulaşma (social contagion) ve psikosomatik süreçlerin kesişim kümesinde yer alan nadir bir dissosiyatif fenomendir. Bireylerin çevresel bir uyarıcıyı veya bir akranın sergilediği motor inhibitör davranışı bilinçdışı bir taklit dürtüsüyle benimsemesi sonucu ortaya çıkar. Nörobiyolojik düzeyde, ayna nöron sisteminin aşırı uyarılması ve motor korteksin prefrontal inhibisyonunun kitle telkini altında geçici olarak aksaması ile karakterizedir. DSM-5 sınıflandırmasında tek başına müstakil bir bozukluk olarak yer almaz; ancak Dönüştürme Bozukluğu (Conversion Disorder) veya Kitle Psikojenik Hastalığı (Mass Psychogenic Illness) alt başlıkları altında klinik değerlendirmeye tabi tutulur.

Etimoloji

Yunanca 'epidemios' [halk arasında yaygın] + Yunanca 'katalepsis' [tutulma, aşağı yakalama, ani nöbet]

Karıştırmayın

Katalepsi (tekil dissosiyatif veya katatonik epizotlar) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark epidemik formun toplumsal telkin ve bulaşma yoluyla aynı anda birden fazla kişide kümeleşme göstermesidir.