Epizodik Bozukluk
Episodic Disorder
Tanım
Semptomların sürekli bir seyir izlemek yerine, belirgin başlangıç ve bitişleri olan kesintili, genellikle kısa süreli nöbetler veya dönemler halinde ortaya çıktığı her türlü klinik tablo.
Örnek Vaka / Uygulama
Yılın belirli dönemlerinde (özellikle sonbahar ve kış geçişlerinde) ağır depresif nöbetler geçiren, yaz aylarında ise tamamen normal işlevsellik düzeyine dönen bir hastanın klinik tablosu epizodik bozukluğun net bir örneğidir.
Derin Analiz
Epizodik bozukluklar, psikopatolojide kronik ve homojen seyreden durumların aksine, remisyon (iyilik hali) ve nüks (atak) döngüleriyle karakterizedir. Nörobiyolojik temelde, bu dalgalanmalar genellikle nörotransmitter sistemlerinin homeostatik dengesizlikleri, nöroendokrin aksın (özellikle HPA aksı) dalgalı aktivasyonları veya çevresel tetikleyicilerin (stresörlerin) eşik değerini aşmasıyla tetiklenir. DSM-5 ve ICD-11 sınıflandırmalarında duygudurum bozuklukları, anksiyete bozukluklarının belirli alt tipleri ve bazı nörogelişimsel süreçler bu kategoride değerlendirilir. Tanı sürecinde, epizodların sıklığı, süresi, şiddeti ve ataklar arasındaki işlevsellik düzeyi klinik değerlendirmenin temel taşlarını oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'epi-' (üzerinde, yanı başında) ve 'hodos' (yol, geçit) köklerinden türetilen 'episodes' (dönem, olay) kelimesine dayanır; tıpta ve psikiyatride belirli aralıklarla zuhur eden durumları niteler.
Karıştırmayın
Kronik bozukluklar ile karıştırılır; kronik tablolarda semptomlar zamana yayılmış ve sürekli bir sabitlik gösterirken, epizodik bozukluklarda arada tamamen semptomsuz veya hafif semptomlu aralıklar (interepisode dönemler) bulunur.