Etnosentrizm
Ethnocentrism
Tanım
Bir bireyin kendi etnik grubunu veya kültürünü tüm diğer grupların merkezine koyması ve dış grupları kendi kültürel normları üzerinden yargılama eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Farklı bir ülkeye seyahat eden bir bireyin, o ülkedeki geleneksel yemekleri veya sosyal etkileşim biçimlerini 'tuhaf', 'ilkel' ya da 'yanlış' olarak nitelendirmesi, kendi kültürünün yaşam tarzını mutlak norm kabul etmesinin bir dışavurumudur.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve antropoloji bağlamında etnosentrizm, grubun iç grup (ingroup) kayırıcılığı ile dış grup (outgroup) ötekileştirilmesinin kesiştiği noktada konumlanır. Bilişsel düzeyde, insan zihninin kategorizasyon ve şema oluşturma eğilimlerinin kültürel bir izdüşümüdür. Birey, sosyalleşme süreçleri boyunca içselleştirdiği değerleri evrensel birer doğru kabul eder ve yabancı kültürel pratikleri bu dar perspektiften değerlendirir. Sosyal kimlik teorisi açısından bakıldığında, etnosentrik tutumlar bireyin benlik saygısını ve grup içi uyumu artırma işlevi görür; ancak kültürlerarası iletişimde önyargı, kalıpyargı ve yabancı düşmanlığının temel zeminini oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'ethnos' (halk, ulus, kavim) ve Latince 'centrum' (merkez) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. İlk kez Amerikalı sosyolog William Graham Sumner tarafından 1906 yılında literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Kültürel görecelilik (cultural relativism) ile sıkça karıştırılır. Kültürel görecelilik, bir kültürü kendi bağlamında ve kendi değerleriyle değerlendirmeyi savunurken, etnosentrizm tek bir kültürel merkezi üstün standart olarak dayatır.