Evazyon
Evasion
Tanım
Düşünce zincirinde mantıksal olarak sıradaki fikrin, onunla yakın ancak doğru veya uygun olmayan bir başka fikirle değiştirildiği bir paraloji biçimi, kaçınma veya savuşturma hali.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik görüşme sırasında klinisyenin 'Travmatik kazadan sonra gece uykularınız nasıl etkilendi?' şeklindeki doğrudan sorusuna hastanın 'Uykum aslında kişisel gelişimim için çok önemlidir, gece okumaları zihnimi dinlendirir ve kitaplar insanı geliştirir' şeklinde yanıt vermesi, doğrudan uykusuzluk veya kabuslar yerine teğetsel ama tematik olarak uykuyla ilişkili bir alana kayması evazyon örneğidir.
Derin Analiz
Klinik psikopatoloji ve bilişsel süreçler bağlamında evazyon, bireyin bilinçdışı bir savunma mekanizması olarak ya da bilişsel bir bozulma neticesinde, tehditkar, kaygı uyandırıcı veya yüzleşilmesi güç bir düşünce akışından kaçma çabasını ifade eder. Paraloji kapsamında değerlendirildiğinde, mantıksal mantık yürütme hatası barındırır; hasta veya danışan sorulan soruya veya takip eden düşünce halkasına doğrudan yanıt vermek yerine, teğetsel ama tematik olarak ilişkili alternatif bir yola sapar. Nöropsikolojik açıdan yürütücü işlevlerin, özellikle işleyen bellek ve bilişsel esnekliğin sekteye uğradığı durumlarda, zihnin bir direnç stratejisi olarak ortaya çıkabilir.
Etimoloji
Latince 'evadere' (dışarı çıkmak, kaçınmak, sıyrılmak) fiilinden türetilmiştir; 'ex-' (dışarı) ve 'vadere' (gitmek, adım atmak) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Teğetsel düşünce (tangentiality) ile sıklıkla karıştırılır; teğetsel düşüncede kişi ana konudan tamamen uzaklaşır ve geri dönmezken, evazyonda amaca yönelik mantıksal zincirden bilinçli veya işlevsel bir kaçış, yakın ancak yanlış bir ikame söz konusudur.