Fayda Teorisi
Utility Theory
Tanım
Karar verme süreçlerinde, bireylerin rasyonel ve optimal seçim yapma davranışlarını açıklamayı amaçlayan normatif kuramsal çerçeve.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir yatırımcının, kesin kazanç sağlayan düşük getirili bir bono ile kazanma olasılığı düşük ama getirisi çok yüksek olan bir hisse senedi arasında seçim yaparken risk toleransını ve öznel faydasını matematiksel olarak tartması.
Derin Analiz
Fayda teorisi, bilişsel bilimler, davranış ekonomisi ve karar teorisinin kesişim kümesinde yer alır. Bireyin belirsizlik altında nasıl rasyonel kararlar aldığını modellemek için beklenen fayda (expected utility) kavramını kullanır. Klasik ekonomi varsayımlarının aksine, insan bilişinin sınırlı rasyonellik (bounded rationality) ve sezgisel kestirimler (heuristics) nedeniyle her zaman optimal faydayı seçemediği Daniel Kahneman ve Amos Tversky gibi bilişsel psikologlar tarafından ampirik olarak gösterilmiştir. Bu nedenle modern bilişsel bilimlerde fayda teorisi, hem normatif bir ideal hem de davranışsal sapmaların ölçüldüğü bir kıyaslama modeli olarak işlev görür.
Etimoloji
Karıştırmayın
Beklenen Değer Teorisi (Expected Value Theory) ile karıştırılır; ancak beklenen değer saf maddi kazancı optimize ederken, fayda teorisi bireyin öznel tatminini ve psikolojik değer algısını merkeze alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sınırlı Rasyonellik
Sınırlı Rasyonellik
Bounded Rationality
Bireylerin karar verme sürecinde bilgi eksikliği, bilişsel kapasite sınırları ve çevresel karmaşıklıklar nedeniyle ideal olarak en rasyonel olanı değil, mevcut kısıtlar altında 'yeterince iyi' olanı seçmesini ifade eden karar alma modeli.
İncele
Karar Verme
Karar Verme
Decision Making
İki veya daha fazla alternatif arasından en uygun olanını seçmeyi içeren temel bilişsel süreç.
İncele