Fetiş
Fetish
Tanım
Cinsel uyarılma için tipik olarak cansız bir nesneye veya vücudun cinsel olmayan bir bölgesine duyulan yoğun ve zorlayıcı yönelim.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırklı yaşlarındaki bir danışanın, karşı cinsten bir partnerle ilişki kurmaksızın yalnızca belirli bir kumaş türüne (örneğin ipek çoraplar) sahip olmadan veya onları gözlemlemeden cinsel uyarılma yaşayamaması ve bu durumun sosyal ilişkilerini kısıtlaması klinik düzeyde fetişizme örnektir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatoloji bağlamında fetişizm, DSM-5 kriterlerine göre bireyin tipik olmayan nesnelere veya odaklara karşı en az altı ay süren, klinik açıdan belirgin sıkıntıya ya da işlevsellik kaybına yol açan yineleyici ve yoğun cinsel dürtüleri içermesini ifade eder. Antropolojik kökenlerinden psikanalitik teoriye kadar geniş bir yelpazede incelenen kavram; Freudyen perspektifte çocukluk dönemindeki erken nesne ilişkilerinin ve kastre edilme kaygısının bir savunma mekanizması olarak ele alınırken, davranışçı yaklaşımda ise klasik koşullama süreçleriyle (uyarıcı genellemesi ve eşleşmesi) açıklanmaktadır.
Etimoloji
Portekizce 'feitiço' (tılsım, büyü, yapay nesne) sözcüğünden türetilmiş olup, kökeni Latince 'facticius' (yapay, insan eliyle yapılmış) sıfatına dayanır.
Karıştırmayın
Transvestizm (fetişistik bozukluk ile karıştırılabilir; transvestizmde odak noktası giysileri giyerek cinsel uyarılma elde etmekken, fetişizmde odak doğrudan nesnenin kendisidir) ve parsiyalizm (vücudun spesifik bir bölgesine duyulan ilgi).