Foreshortening
Foreshortening
Tanım
Bir çizginin veya nesnenin, uzunlamasına yönde görüntülendiğinde gerçekte olduğundan daha kısa algılanmasına neden olan görsel yanılsama.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofizik laboratuvarında katılımcılara tam olarak göz hizasında ve uzunlamasına uzanan 30 santimetrelik parlak bir çizgi sunulur. Çizgi katılımcıya doğru uzatıldıkça, retinadaki düşey izdüşüm alanı daraldığı için katılımcı çizgiyi olduğundan %20 daha kısa rapor eder.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve görsel algı psikolojisi bağlamında foreshortening, insan retinal projeksiyonunun iki boyutlu düzleminde derinlik ipuçlarının yorumlanma biçimiyle doğrudan ilişkilidir. Beyin, üç boyutlu dünyayı iki boyutlu bir retinaya projekte ederken perspektifsel kısaltmaları telafi etmeye çalışır; ancak belirli açılardan bakıldığında bu telafi mekanizması hatalı bir uzunluk tahmini üretir. Gestalt ilkelerinden 'yakınlık' ve 'süreklilik' ile etkileşime giren bu durum, görsel sistemin uzaklık ve derinlik hesaplamalarındaki heuristiklerin (sezgisel yöntemlerin) birer sınırlılığı olarak ortaya çıkar.
Etimoloji
İngilizce 'fore-' (ön, önde) ve 'shorten' (kısaltmak) fiilinin birleşiminden türetilmiş olup, kökensel olarak görsel perspektifte bir nesnenin uzamsal olarak sıkıştırılması veya öne doğru kısalarak algılanması olgusunu ifade eder.
Karıştırmayın
Çizgisel perspektif (linear perspective) ile sıkça karıştırılır; çizgisel perspektif nesnelerin uzaklaştıkça küçülmesini genel bir kural olarak ele alırken, foreshortening özellikle tek bir eksen boyunca uzanan bir yapının yöneliminden kaynaklanan optik sıkışmaya odaklanır.