Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Genitif

Genitive

Tanım

İsimlerin, zamirlerin ve isim tamlamalarının sahiplik veya aidiyet ilişkisini ifade eden dilbilgisi hâlidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikolingvistik deneyde katılımcılara 'The doctor's diagnosis' (Doktorun teşhisi) cümlesi sunulduğunda, beyin 'doktor' ve 'teşhis' kavramları arasında anlamsal bir sahiplik ve otorite bağı kurarak genitif yapıyı işler.

Derin Analiz

Dilbilim ve bilişsel psikolojide sentaks (sözdizimi) ve anlamsal belleğin işleyişini inceleyen temel bir kategoridir. Genitif hâl, zihnin iki nesne veya kavram arasında bir mülkiyet, parça-bütün ya da kaynak ilişkisi kurmasını sağlar. İngilizce gibi çekim eklerinin az olduğu dillerde bu durum iyelik ekleri ('s veya of edatı) ile sağlanırken, daha sentetik dillerde morfolojik eklerle doğrudan kelime gövdesine işlenir. Bilişsel açıdan genitif yapıların işlenmesi, beyindeki kavramsal hiyerarşilerin ve ilişkisel ağların aktive olmasını gerektirir.

Etimoloji

Latince 'genitivus' [doğuma veya kökene ait] kelimesinden türetilmiş olup, Yunanca 'genikos' [cins, tür veya köken gösteren] kavramına dayanır.

Karıştırmayın

Nominatif (yalın hâl) ve akkusatif (ismin i hâli) ile karıştırılır; nominatif özneyi, akkusatif doğrudan nesneyi belirtirken genitif mülkiyet ve aidiyet bildirir.