Göz Kararması
Grayout
Tanım
Kafaya giden kan akışının azalmasına bağlı olarak gelişen, periferik (çevresel) görme alanının daralması ve dünyanın grileşmesiyle karakterize geçici görsel yetiyitimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek hızlı bir manevra gerçekleştiren askeri jet pilotu, 6G kuvvetine maruz kalmasının hemen ardından kokpitteki göstergelerin soluklaşmaya başladığını ve odağının yalnızca önündeki dar bir noktaya kilitlenerek çevresinin grileştiğini fark eder. Manevra hafifletildiğinde kan akışı normale döner ve görme alanı saniyeler içinde eski haline gelir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik ve fizyolojik açıdan grayout, serebral perfüzyonun ve retinal kan akışının yetersiz kalması sonucu ortaya çıkar. Yüksek G-kuvveti (yerçekimi ivmesi) gibi durumlarda kan, vücudun alt ekstremitelerine yığılır ve beyin ile gözler anoksik/hipoksik bir stresle karşı aşıya kalır. Retina hücreleri, özellikle de çubuk hücreleri (rodlar) oksijen kıtlığına son derece duyarlıdır. Bu durum, ilk olarak renkli ve çevresel görmenin bozulmasına, görüşün tünelleşmesine ve nihayetinde bilincin kaybolmasından hemen önceki gri bir tül perdesine dönüşmesine yol açar. Tam bilinç kaybına (blackout) giden süreçteki kritik bir erken uyarı işlevidir.
Etimoloji
İngilizce 'gray' (gri) ve 'out' (dışarı/kaybolma) kelimelerinin birleşiminden oluşan; görsel algıdaki renk doygunluğunun ve netliğin azalmasını betimleyen havacılık ve fizyoloji kökenli bir terim.
Karıştırmayın
Tunnel vision (tünel görüşü - grayoutun görsel bir bileşenidir ancak daha dar odaklıdır) ve blackout (tam bilinç kaybı ve iskemik bayılma hali).