Hayalet Meme Fenomeni
Breast-phantom Phenomenon
Tanım
Meme dokusunun cerrahi olarak çıkarılmasından sonra, organın hâlâ yerinde durduğu yanılsaması ve sıklıkla karıncalanma ya da ağrı gibi duyusal algılarla kendini gösteren somatosensoriyel durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Mastektomi (meme dokusunun alınması) operasyonu geçirmiş 48 yaşındaki bir kadın hasta, klinikte sağ memesinin yerinde durduğunu, hatta orada hafif bir baskı ve iğnelenme hissettiğini ifade eder. Hasta sabah uyanıp dokunmak istediğinde elinin boşluğa gitmesine rağmen zihinsel temsilin silinmemiş olması nedeniyle bu hayalet duyumu deneyimlemeye devam etmektedir.
Derin Analiz
Nöropsikolojik açıdan bu fenomen, serebral korteksteki somatosensoriyel haritalandırmanın (homunkulus) cerrahi müdahale sonrasında bile dinamik olarak varlığını sürdürmesiyle açıklanır. Periferden gelen normal somestetik girdilerin kesilmesine rağmen, parietal korteks ve talamik devrelerdeki merkezi sinir sistemi temsili aktif kalmaya devam eder. Bu durum, ya spontannöronal ateşlemelerle ya da komşu kortikal alanların deafferante olan bölgeyi işgal etmesiyle (nöroplastik yeniden yapılanma) tetiklenir. Nadir vakalarda anosognoziye benzer şekilde, hastanın organın alındığını bilişsel olarak reddetmesi gibi psikiyatrik ve bilinçsel boyutlar da eşlik edebilir.
Etimoloji
İngilizce 'breast' (meme) + 'phantom' (Fransızca *phantos* / Yunanca *phantasma*, görünen, hayalet) + 'phenomenon' (Yunanca *phainomenon*, görünen şey, olgu).
Karıştırmayın
Hayalet Uzuv Sendromu (Phantom limb) ile aynı nörolojik tabanı paylaşır ancak spesifik olarak meme dokusuna özgüdür; somatognozik bozukluklar ve beden dismorfik bozukluğu ile karıştırılmamalıdır çünkü temelinde anatomik bir kayıp ve buna ikincil merkezi sinir sistemi adaptasyonu yatar.