Henning Tat Dörtyüzlüsü
Henning’s Taste Tetrahedron
Tanım
Tatlı, tuzlu, ekşi ve acı olmak üzere dört temel tat algısının uzaysal dağılımını üç boyutlu bir dört yüzlü (tetrahedron) formunda modelleyen psikofiziksel şema.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir gıda mühendisi, yeni geliştirilen yapay tatlandırıcının insan dilinde yarattığı karmaşık tat profilini analiz ederken, bu algının Henning Dörtyüzlüsü'nün hangi kenarına veya yüzeyine denk geldiğini belirlemeye çalışır.
Derin Analiz
1927 yılında Hans Henning tarafından öne sürülen bu model, tat alma duyusunun nitel özelliklerini geometrik bir düzlemde sınıflandırma çabasının erken dönem zirvelerindendir. Tetrahedronun dört köşesi dört temel tat için ayrılmıştır; kenarlar iki niteliğin kombinasyonunu (örneğin potasyum klorürdeki tuzlu-acı karışımı), yüzeyler ise üç niteliğin birleşimini (örneğin sodyum sakkarindeki tuzlu-tatlı-acı bileşimi) temsil eder. Yapının içi boştur çünkü Henning, kimyasal düzeyde aynı anda her dört temel tadı birden tetikleyebilecek bir molekülün var olmadığını savunmuştur. Günümüz gustatuar nörobiliminde tat algısı, bu tip geometrik katı modellerin ötesine geçerek dil yüzeyindeki reseptörlerin kombinatoryal kodlaması ve gustatuar korteksteki nöronal popülasyon kodları ile açıklanmaktadır; dolayısıyla bu model tarihsel bir sınıflandırma girişimi olarak kalmıştır.
Etimoloji
Almanca psikolog Hans Henning soyadı + Yunanca 'tetra' [dört] + 'hedra' [yüz/taban] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tat dilitası (gustatory cortex haritaları) ve modern çok boyutlu tat ölçekleme (MDS) modelleri; Henning modeli saf geometrik varsayımlara dayanırken, modern yaklaşımlar ampirik veri ve nöral aktivasyon paternlerini baz alır.