Hipoparatiroidizm
Hypoparathyroidism
Tanım
Vücuttaki kalsiyum ve fosfor dengesini düzenleyen paratiroid hormonunun yetersiz salgılanmasıyla karakterize olan endokrin durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Tiroid cerrahisi (tiroidektomi) geçiren bir hastada operasyondan birkaç gün sonra ellerde ve dudaklarda karıncalanma, yüzde seğirmeler (Chvostek bulgusu) ve kas krampları baş gösterir. Yapılan kan tetkiklerinde serum kalsiyum seviyesinin kritik düzeyin altında ve PTH seviyesinin baskılanmış olduğu saptanarak hipoparatiroidizm tanısı konulur.
Derin Analiz
Hipoparatiroidizm, paratiroid bezlerinin, genellikle cerrahi travma, otoimmün süreçler veya genetik faktörler sonucunda yeterli düzeyde parathormon (PTH) üretememesi veya salgılayamaması durumudur. PTH'nin yetersizliği, kandan kemiklere kalsiyum salınımını, böbreklerdeki kalsiyum geri emilimini ve aktif D vitamini sentezini doğrudan bozar. Bunun sonucunda klinik olarak hipokalsemi (düşük kan kalsiyumu) ve hiperfosfatemi (yüksek kan fosforu) tablosu ortaya çıkar. Nöromüsküler sistemin elektriksel eşiğinin düşmesi, motor nöronların spontan deşarjlarına yol açarak tetani, parestezi ve kas spazmları gibi somatik belirtileri tetikler. Aynı zamanda kalsiyum homeostazının merkezi sinir sistemindeki rolü nedeniyle, hastalar sıklıkla kognitif yorgunluk, depresif duygu durum ve anksiyete gibi psikiyatrik semptomlar da sergiler.
Etimoloji
Yunanca 'hypo-' [altında, yetersiz] + 'para-' [yanında, yakın] + 'thyreos' [kalkan şeklindeki tiroid] + '-ismos' [durum, süreç] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hiperparatiroidizm ile karıştırılır; hiperparatiroidizm aşırı PTH salınımına bağlı hiperkalsemi ile seyrederken, hipoparatiroidizm tam tersi eksik PTH ve hipokalsemi tablosudur.