Hiperparatiroidizm
Hyperparathyroidism
Tanım
Paratiroid bezlerinin parathormonu aşırı düzeyde salgılamasıyla karakterize, kandaki kalsiyum regülasyonunun bozulmasına yol açan endokrin ve metabolik bir tablodur.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk beş yaşında bir kadın hasta, son altı aydır süregelen nedeni açıklanamayan halsizlik, yaygın kemik ağrıları, konsantrasyon güçlüğü ve anksiyete yakınmalarıyla kliniğe başvurur. Yapılan rutin biyokimyasal incelemede serum kalsiyum düzeyinin yüksek (hiperkalsemi) ve PTH seviyesinin inatla yüksek saptanması üzerine yapılan boyun ultrasonografisi ve sintigrafi ile paratiroid adenomu tespit edilir.
Derin Analiz
Hiperparatiroidizm, paratiroid bezlerinin adenom, hiperplazi veya karsinom gibi etkenlerle aşırı PTH (paratiroid hormonu) üretmesi sonucu gelişir. PTH'ın kemiklerden kana kalsiyum salınımını artırması, böbreklerden kalsiyum reabsorbsiyonunu tetiklemesi ve bağırsaklarda kalsiyum emilimini stimüle etmesi neticesinde kronik hiperkalsemi tablosu oluşur. Sadece somatik sistemleri (nefrolitiazis, osteoporoz, gastrointestinal bozukluklar) değil, aynı zamanda merkezi sinir sistemini de doğrudan etkiler. Nörotransmitter dengesizlikleri, kalsiyum homeostazının bozulması ve sinir hücrelerinin membran potansiyellerindeki dalgalanmalar; anksiyete, duygulanım labilitesi, bilişsel işlevlerde düşüş ve uyku bozuklukları gibi klinik psikiyatrik görünümlere zemin hazırlar.
Etimoloji
Yunanca 'hyper-' (aşırı/fazla) + 'para-' (yanında/yakınında) + 'thyreos' (kalkan şeklindeki tiroid bezi) + '-ismos' (durum/oluş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hipoparatiroidizm (parathormon yetersizliği ve hipokalsemi ile karakterizedir; tam zıt klinik tabloyu sunar).