Hipotetik Buyruk
Hypothetical İmperative
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
'Eğer tıp fakültesini bitirip iyi bir hekim olmak istiyorsan, düzenli olarak anatomi çalışmalısın' önermesi klasik bir hipotetik buyruktur; zira hekim olma arzusu olmadığında çalışmama eylemi ahlaki bir çelişki yaratmaz.
Derin Analiz
Immanuel Kant'ın ahlak ve eylem felsefesinde temellendirdiği hipotetik buyruk, 'Eğer X amacına ulaşmak istiyorsan, Y eylemini yap' formülüyle özetlenen araçsal bir rasyonellik ilkesidir. Buradaki zorunluluk mutlak değil, bireyin öznel arzularına veya dışsal hedeflerine bağlıdır (koşulludur). Kesin buyruğun (categorical imperative) aksine, evrenselleştirilebilir bir yasa niteliği taşımaz ve ahlaki bir değerden ziyade beceri veya ihtiyat kurallarını barındırır. Bilişsel karar verme süreçlerinde bireyin maliyet-fayda analizi yaparken kullandığı araçsal akıl yürütme mekanizmalarının felsefi izdüşümüdür.
Etimoloji
Antik Yunanca 'hypothetos' (varsayımsal, hipoteze dayalı) ve Latince 'imperativus' (buyurucu, emir niteliğinde) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kesin buyruk (categorical imperative) ile karıştırılır; kesin buyruk hiçbir koşula bağlı olmaksızın, her koşulda herkes için geçerli evrensel bir ahlak yasasıdayken, hipotetik buyruk tamamen belirli bir sonuca yönelik araçsal bir koşula dayanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Özel Aktarım
Özel Aktarım
Specific Transfer
Bir görevde edinilen beceri ve bilgilerin, bunlarla doğrudan ilgili ve benzer yapıdaki başka bir göreve aktarılması süreci.
İncele
Basit Tepki Süresi
Basit Tepki Süresi
Simple Reaction Time (SRT)
Tek bir uyarıcıya karşı, önceden belirlenmiş tek bir motor yanıtı üretmek için geçen toplam milisaniyelik gecikme süresi.
İncele
Varsayılan Yanlılığı
Varsayılan Yanlılığı
Default Bias
Karar verme sürecinde, alternatif seçenekler mevcut olmasına rağmen önceden belirlenmiş ya da sunulmuş öntanımlı seçeneğe bağlı kalma eğilimi.
İncele
Renk Özelliği
Renk Özelliği
Color Attribute
Rengin temel niteliklerini oluşturan ton, doygunluk ve ışık yoğunluğu gibi karakteristik özelliklerin bütünü.
İncele