Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Homovanillik Asit (HVA)

Homovanillic Acid (HVA)

Tanım

Dopamin nörotransmitterinin ana katabolik yıkım ürünü olup, merkezi sinir sistemindeki dopaminerjik aktivitenin dolaylı bir biyobelirteci olarak kabul edilir.

Örnek Vaka / Uygulama

Ekstrapiramidal sistem bozukluklarından şüphelenilen bir klinik vakada, nörokimyasal profilin çıkarılması amacıyla lomber ponksiyon yapılarak beyin omurilik sıvısı (BOS) örneği alınır ve yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemiyle HVA konsantrasyonu ölçülür; elde edilen düşük HVA seviyeleri, presinaptik dopaminerjik yetersizliği doğrulamak adına klinik bulgularla korele edilir.

Derin Analiz

Homovanillic acid (HVA), katekolaminlerin metabolizmasında, özellikle dopaminin oksidatif deaminasyonu ve metilasyonu süreçleri sonucunda ortaya çıkan temel son metabolittir. Katekol-O-metiltransferaz (COMT) ve aldehit dehidrojenaz enzimlerinin ardışık katalitik faaliyetleri neticesinde sentezlenir. Beyin omurilik sıvısı (BOS) ve idrar örneklerindeki HVA konsantrasyonları, striatal ve kortikal dopaminerjik yolakların işlevselliği hakkında kantitatif veri sunar. Özellikle Parkinson hastalığı gibi bazal ganglion devrelerinin bozulduğu nörodejeneratif tablolarda, nigrostriatal dopaminerjik nöron kaybına ikincil olarak HVA düzeylerinde belirgin bir düşüş gözlenir. Şizofreni ve duygulanım bozukluklarının nörobiyolojik alt tiplendirmesinde de preklinik ve klinik araştırmalarda farmakodinamik bir indeks olarak incelenmektedir.

Etimoloji

Neo-Latin kökenli bir terim olup; 'homo-' (aynı, benzer) ön eki ile 'vanillik asit' (vanilya bileşiğinden türetilen fenolik asit) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Vanilmandelik asit (VMA - norepinefrin ve epinefrinin ana metaboliti) ve 5-hidroksiindolasetik asit (5-HIAA - serotonin metaboliti). Temel fark, HVA'nın spesifik olarak dopamin yıkım ürünü olmasıdır.