Hümanist Perspektif
Humanistic Perspective
Tanım
İnsan doğasının temelde iyi, yapıcı ve öz-gerçekleştirme eğilimine sahip olduğunu, uygun çevresel koşullar sağlandığında potansiyelini en üst düzeye çıkaracağını savunan psikolojik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoterapistin, danışanının geçmişteki travmalarını didiklemek yerine, onun şu anki yaşantısına, duygularına ve kendini gerçekleştirme yolundaki engellere koşulsuz kabul ve empatiyle yaklaşarak bireyin kendi çözümlerini bulmasını sağlaması.
Derin Analiz
Hümanist perspektif, 20. yüzyılın ortalarında psikanalizin deterministik ve patoloji odaklı yapısı ile davranışçılığın mekanistik ve indirgemeci yaklaşımına bir alternatif olarak 'üçüncü güç' adıyla ortaya çıkmıştır. Gordon Allport, Abraham Maslow ve Carl Rogers gibi öncüler, bireyin içsel özgürlüğüne, öznel deneyimlerine ve bilinçli tercihlerine odaklanmıştır. Ruhsal bozukluklar yerine sağlıklı bireylerin gelişim dinamiklerini inceleyen bu yaklaşım, fenomenolojik yöntemi benimser; yani bireyin dünyayı kendi algılayış biçimini (fenomenal alan) esas alır. Ampulden ziyade deneyimsel veriye dayanan klinik müdahalelerde danışan merkezli terapi gibi yöntemlerle bireyin potansiyelini engsellikten arındırmayı hedefler.
Etimoloji
Latince 'humanus' (insan, insani, medeni) kökünden türetilmiş olup, insanın öz değerine ve potansiyeline odaklanan felsefi ve bilimsel geleneği ifade eder.
Karıştırmayın
Psikanalitik yaklaşım (bilinçdışı dürtüler ve geçmiş determinizm vurgusuyla ayrılır) ve davranışçılık (çevresel uyarıcı-tepki zinciriyle insanı pasif bir özne olarak görmesiyle ayrılır).