Biçimlendirici Eğilim
Formative Tendency
Tanım
Carl Rogers'ın danışan merkezli terapisinde öne sürdüğü, tüm organizmaların daha yüksek karmaşıklığa, gelişime ve potansiyellerini tam gerçekleştirmeye doğru yönelen evrensel yönelimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır bastırılmış duyguları ve kronik kaygıları nedeniyle terapiye başvuran bir danışanın, terapistin yargılayıcı olmayan ve empatik tutumu sayesinde yavaş yavaş kendi potansiyelini fark etmesi, içgörü kazanması ve daha otantik bir yaşam biçimi inşa etmeye başlaması biçimlendirici eğilimin klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Hümanist psikolojinin ontolojik temelini oluşturan bu kavram, biyolojik ve psikolojik sistemlerin pasif bir denge arayışında (homeostazi) olmadığını, aksine aktif bir şekilde form kazanma, farklılaşma ve organizasyon kapasitesini artırma eğiliminde olduğunu savunur. Rogers bu kavramı, fiziksel evrendeki entropinin tersine işleyen, inorganik maddeden karmaşık organizmalara ve nihayetinde psikolojik olgunluğa doğru ilerleyen kozmik ve organik bir yönelim olarak ele alır. Klinik pratikte bu, bireyin koşulsuz kabul gördüğü bir terapötik ortamda, kendi içsel kaynaklarıyla iyileşme ve büyüme kapasitesine sahip olduğu varsayımının temel dayanağıdır.
Etimoloji
Latince 'formare' [şekillendirmek, biçimlendirmek] fiilinden türetilen 'formativus' ile Eski İngilizce 'tendan' [yönelmek, eğilim göstermek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Aktüelleşme eğilimi (actualizing tendency) ile sıklıkla karıştırılır; aktüelleşme eğilimi daha çok halihazırda var olan potansiyelin gerçekleştirilmesini ifade ederken, biçimlendirici eğilim bundan daha geniş bir kapsama sahiptir ve tüm evrendeki ve organik yaşamdaki biçim kazanma ve karmaşıklaşma yöneliminin en temel, daha üst kategorideki karşılığıdır.