Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hümanizm

Humanism

Tanım

İnsanın içsel değerini, potansiyelini ve özgür iradesini merkeze alan; insan deneyimini ve değerlerini indirgemeci yaklaşımlara karşı savunan felsefi ve psikolojik perspektif.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik pratikte, danışan merkezli terapi uygulayan bir psikoterapistin, bireyin semptomlarını birer patoloji olarak ele almak yerine, kişinin potansiyelini engelleyen çevresel ve içsel blokajları anlamaya odaklanması hümanist yaklaşımın somut bir tezahürüdür.

Derin Analiz

Hümanizm, tarihsel kökleri Rönesans döneminin klasik antikite çalışmalarına uzanan, epistemolojik ve ontolojik bir duruştur. Psikoloji bağlamında, insan davranışını yalnızca biyolojik mekanizmalara, uyarıcı-tepki zincirlerine veya mekanik süreçlere indirgeyen determinist ve indirgemeci teorilere (örneğin erken dönem davranışçılık veya katı psikanaliz) doğrudan bir tepki olarak doğmuştur. Fenomenolojik ve varoluşçu ekollerle derin bağlar kuran hümanist yaklaşım; bireyin öznel deneyimini, kendini gerçekleştirme kapasitesini ve anlam arayışınıinceler. Bilimsel metodolojide ise pozitivist varsayımların insani değerleri göz ardı etmesini eleştirerek, öznelliği bilimsel sorgulamanın meşru bir bileşeni olarak kabul eder.

Etimoloji

Latince 'humanus' (insani, beşeri) sıfatından türetilmiş olup, kökeni Klasik Latince 'homo' (insan) sözcüğüne dayanır.

Karıştırmayın

Sekülerizm (çoğu zaman din dışı olma vurgusuyla karıştırılsa da hümanizm öncelikli olarak insani değerlere odaklanır); Narsisizm (bireysel özgüvenle karıştırılsa da hümanizm tüm insanlığın değerini savunur).