Hususiyetle Düşmanca Atfetme Yanlılığı
Hostile Attribution Bias
Tanım
Bireylerin diğer insanlara ait belirsiz veya nötr niyetli davranışları, açık bir zarar verme veya kötü niyet barındırıyormuş gibi algılama eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Koridorda yürürken telefonuna bakan bir meslektaşının kendisini kasıtlı olarak görmezden geldiğini ve selam vermeyerek küçük düşürmeyi amaçladığını düşünen bir çalışanın, aslında meslektaşının dalgın olduğunu fark edememesi durumu bu yanlılığın tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve sosyal bilgi işleme modelleri çerçevesinde ele alınan bu yanlılık, kişinin sosyal ipuçlarını kodlama ve yorumlama aşamasındaki sistematik bir hatayı temsil eder. William Nasby, Brian C. Hayden ve Bella M. DePaulo tarafından 1979 yılında literatüre kazandırılan kavram; özellikle belirsiz durumlarda tehdit algısını maksimize eden bir şemaya dayanır. Prefrontal korteksin amigdaloid tepkileri modüle etmesindeki işlevsellik bozuklukları ve erken dönem uyumsuz şemalar, bu çarpıtmanın nörobiyolojik ve gelişimsel zeminini hazırlar. Klinik olarak reaktif agresyon, conduct bozuklukları, narsisistik kişilik örüntüleri ve dışsallaştırma problemleriyle güçlü bir komorbidite gösterir.
Etimoloji
Latince 'hostis' (düşman/yabancı) kökünden türetilen 'hostile' ile Latince 'attributio' (atfetme, yükleme) ve 'bias' (açılı/eğimli sapma) terimlerinin bilişsel psikoloji bağlamında birleşmesiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Paranoid sanrı (delüzyon) ile sıklıkla karıştırılır; ancak paranoid sanrılar klinik düzeyde sistemli ve ikna edici yanlış inançlar barındırırken, düşmanca atfetme yanlılığı daha çok günlük sosyal etkileşimlerdeki niyet okuma ve nötr uyarıcıları tehdit olarak kodlama eğilimiyle ilgilidir.