Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İçsel Aktivite

İntrinsic Activity

Tanım

Bir ilaç-reseptör kompleksinin dozajdan bağımsız olarak farmakolojik bir etki üretme kapasitesini ve verimliliğini ifade eden farmakolojik ölçüt.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında yeni sentezlenen iki farklı opiyat reseptör ligandının incelendiğini varsayalım. X molekülü reseptöre düşük konsantrasyonlarda bile bağlanır ve hücre içi adenilat siklaz inhibisyonunu maksimum düzeyde tetikler (yüksek içsel aktivite). Y molekülü ise aynı reseptöre X ile aynı güçte bağlanmasına rağmen, hücre içinde yalnızca yarı yarıya bir yanıt oluşturur (düşük içsel aktivite, yani parsiyel agonist). Bu durum, Y'nin içsel aktivitesinin X'inkinden düşük olduğunu gösterir.

Derin Analiz

Farmakolojide içsel aktivite, bir ilacın reseptörüne bağlandıktan sonra maksimum düzeyde bir yanıt oluşturabilme yeteneğini betimler. Afinite (bağlanma eğilimi) kavramından farklı olarak, molekülün reseptörü işgal etmesinin ötesinde, onu aktive ederek hücre içi sinyal yollarını tetikleme gücünü nicelleştirir. Stephenson (1956) tarafından literatüre kazandırılan bu kavram, tam agonistler, parsiyel agonistler ve antagonistler arasındaki farmakodinamik farkların anlaşılmasında temel bir rol oynar. Tam agonistler maksimum içsel aktiviteye sahipken, parsiyel agonistler reseptörü bağlasalar dahi daha düşük bir maksimal yanıt üretirler.

Etimoloji

Latince 'intrinsecus' (içteki, içeriden gelen) kelimesi ile Latince 'activus' (faal, eylemsel) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Afinite (ilacın reseptöre bağlanma eğilimi) ve potensi (aynı etkiyi oluşturmak için gereken ilaç konsantrasyonu) ile sıklıkla karıştırılır; ancak afinite sadece bağlanmayı ölçerken, içsel aktivite bağlanma sonrası tetiklenen işlevsel yanıtın gücünü ölçer.