İkili Süreç İkna Modeli
Dual Process Model Of Persuasion
Tanım
Tutum değişiminin, bilgi işleme sürecine harcanan bilişsel çabanın derecesine bağlı olarak iki farklı yol üzerinden gerçekleştiğini öne süren teorik çerçeveler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir akıllı telefon satın alırken teknik özelliklerini, işlemci hızını ve bağımsız laboratuvar test sonuçlarını detaylıca inceleyen bir tüketici 'merkezi' süreç işletmektedir. Buna karşın, aynı telefonu sadece sevdiği bir film yıldızının reklamda oynaması ve renginin estetik durması nedeniyle sorgulamadan alan bir tüketici ise 'çevresel' süreç üzerinden ikna olmuştur.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve sosyal psikoloji kesişiminde yer alan ikili süreç modelleri, insan zihninin karmaşık enformasyonla başa çıkarken kullandığı ekonomik ve analitik stratejileri inceler. Bu modellerin en bilinen iki temsilcisi olan Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli (Elaboration Likelihood Model - ELM) ve Sezgisel-Sistematik Model (Heuristic-Systematic Model - HSM), bireylerin mesajları merkezi/sistematik (yüksek çaba, analitik) ya da çevresel/sezgisel (düşük çaba, yüzeysel ipuçları) olmak üzere iki farklı yoldan işlediğini ortaya koyar. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, prefrontal korteksin yüksek düzeyde yönetici işlevler ve mantıksal değerlendirme yürüttüğü durumlar ile limbik sistemin daha otomatize ve kestirimci tepkiler verdiği durumlar arasındaki enerji ekonomisi dengesiyle uyumludur.
Etimoloji
Latince 'duo' [iki] + Latince 'processus' [ilerleme, gidişat] ve Yunanca 'peitho' [ikna etmek, inandırmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel Çelişki (Cognitive Dissonance) ile sıklıkla karıştırılır. Çelişki, çelişen tutum ve davranışların yarattığı psikolojik rahatsızlık halini ifade ederken; ikili süreç modeli, bu tutumların oluşum ve değişim mekanizmalarının bilişsel yollarını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
Tutum Değişimi
Attitude Change
Bir bireyin herhangi bir nesne, olay veya konuya yönelik tutumlarında, dışsal sosyal etkenler ya da içsel bilişsel süreçler sonucunda meydana gelen her türlü modifikasyon.