Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İkonik Bellek

İconic Memory

Tanım

Görsel bir uyarıcının ortadan kalkmasından sonra bile görüntüsünün milisaniyeler düzeyinde zihinde tutulmasını sağlayan kısa süreli duyusal bellek türüdür.

Örnek Vaka / Uygulama

Karanlık bir odada hızla sallanan yanan bir kibrit çöpünün arkasında kalan ışık çizgisi veya karanlıkta çakan şimşeğin ardından retinamızda kısa süreyle kalmaya devam eden parlak hayalet görüntü, ikonik belleğin günlük yaşamdaki en net göstergesidir.

Derin Analiz

Çoklu bellek modeli (multistore model of memory) mimarisinde bilgi işleme sürecinin ilk halkasını oluşturur. Görsel uyarıcıların retinaya düşmesiyle başlayan süreç, anlamlandırma öncesi (kategori öncesi) bir tampon bölge işlevi görür. Yaklaşık 150 milisaniye ile 1 saniye arasında değişen son derece kısa bir ömre sahiptir; ancak yüksek kapasitelidir. Sakkadik göz hareketleri sırasında algısal sürekliliği sağlayarak çevrenin parçalı değil, bütünsel ve akışkan bir film şeridi gibi algılanmasına aracılık eder. Nöral düzeyde, primer görsel korteks ve retinada gerçekleşen fizyolojik artık aktivitelerle yakın ilişki içerisindedir.

Etimoloji

İngilizce 'iconic' (Yunanca 'eikōn' [görüntü, tasvir] kökünden türetilmiştir) ve Latince 'memoria' [hatırlama, bellek] kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Ekoik bellek (işitsel duyusal bellek) ile sıkça karıştırılır; ekoik bellek işitsel uyarıcıları 3-4 saniyeye kadar tutabilirken, ikonik bellek görseldir ve süresi 1 saniyenin altındadır. Ayrıca görsel çalışma belleğinden (visual working memory) farklı olarak ikonik bellek bilinçli dikkat ve semantik işleme süreçlerinden öncekidir ve çok daha yüksek kapasiteye ancak çok daha kısa süreye sahiptir.