İlaç Toleransı
Drug Tolerance
Tanım
Bir maddenin tekrar eden kullanımları sonrasında, organizmanın o maddeye karşı gösterdiği fizyolojik ve davranışsal tepkinin giderek azalması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik bel ağrısı nedeniyle uzun süredir opioid grubu analjezik kullanan bir hastanın, ilk aylarda 10 mg ile sağlanan ağrı kesici etkiyi 6 ay sonunda aynı dozla hissedememesi ve doktor kontrolünde doz artışına gitmek zorunda kalması.
Derin Analiz
Farmakodinamik ve farmakokinetik süreçlerin karmaşık birleşimiyle ortaya çıkan adaptif bir yanıttır. Farmakokinetik tolerans, karaciğerdeki sitokrom P450 enzim sistemlerinin indüklenmesiyle ilacın metabolize edilme hızının artmasını ve böylece hedef dokuya ulaşan molekül miktarının azalmasını kapsar. Farmakodinamik tolerans ise, merkezi sinir sistemindeki reseptörlerin (örneğin GABAA veya opioid reseptörleri) sürekli agonist uyarımına karşı duyarsızlaşması (desensizasyon) veya sayılarının azalması (down-regulation) yoluyla gelişir. Bu homeostatik dengeleme çabası, aynı terapötik veya psikoaktif etkiyi elde etmek için her defasında daha yüksek dozların alınmasını zorunlu kılar.
Etimoloji
Latince 'tolerantia' [tahammül etme, katlanma] kelimesinden türetilmiştir; 'tolerare' fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Madde bağımlılığı ile sıklıkla karıştırılır; tolerans saf fizyolojik bir adaptasyon süreciyken, bağımlılık kompulsif madde arama davranışını ve psikolojik yönelimi içerir.