Analjezik
Analgesic
Tanım
Bilinç kaybına yol açmaksızın ağrı duyusunu hafifleten veya ortadan kaldıran farmakolojik ajan veya ilaç.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bel ağrısı şikayetiyle klinik ortama başvuran bir hastaya, akut ağrı yönetiminin sağlanması amacıyla nonsteroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) grubundan bir ajanın reçete edilmesi ve hastanın ağrı eşiğinin standart skalalarla takip edilmesi.
Derin Analiz
Analjezikler, nosiseptif ve nöropatik ağrı süreçlerini bloke etmek üzere periferik ve merkezi sinir sistemine etki eden farmakolojik bileşiklerdir. Kimyasal yapıları ve etki mekanizmaları bağlamında temel olarak iki ana gruba ayrılırlar: Opioid (narkotik) analjezikler ve nonopioid (nonnarkotik) analjezikler. Opioidler, beyin ve omurilikteki μ (mü), κ (kappa) ve δ (delta) opioid reseptörlerine bağlanarak ağrı sinyallerinin üst merkezlere iletimini presinaptik kalsiyum kanallarını kapatıp postsinaptik potasyum kanallarını açarak engellerler. Nonopioid sınıfında yer alan nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ) ise siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2) enzimlerini inhibe ederek prostaglandin sentezini baskılar; parasetamol (asetaminofen) ise benzer analjezik ve antipiretik etkileri merkezi sinir sistemindeki farklı izoformlar üzerinden gösterir.
Etimoloji
Yunanca 'an-' (olumsuzluk, yokluk eki) + 'algesis' (acı, ağrı hissi) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'acı yok edici'dir.
Karıştırmayın
Anestezikler ile karıştırılır; anestezikler bilincin geçici kaybına yol açarak tüm duyuları (dokunma, ısı, acı) ortadan kaldırırken, analjezikler bilinç kaybı yaratmaksızın spesifik olarak acı duyusunu hedef alır.