İnkâr
Denial
Tanım
Hoş olmayan düşüncelerin, duyguların, isteklerin veya gerçeklerin bilinçli farkındalıktan dışlandığı veya yok sayıldığı bilinçdışı bir savunma mekanizmasıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşında, uzun süredir ağır sigara kullanan ve kronik öksürük şikayetiyle başvuran bir hastaya çekilen akciğer grafisinde kitlesel lezyon saptanmasına rağmen, hastanın 'Doktor Bey, bu sadece basit bir bronşit, sigarayla falan alakası yok, kendimi gayet sağlıklı hissediyorum' diyerek ileri tetkik ve tedaviyi reddetmesi.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramda ve psikodinamik yönelimli klinik psikolojide inkâr, egoyu ezici anksiyeteden ve içsel çatışmalardan koruyan en ilkel savunma mekanizmalarından biri olarak ele alınır. Bastırmadan (repression) farklı olarak inkâr, dış dünyada halihazırda var olan ve birey için tehdit oluşturan acı verici nesnel gerçekliğin algı düzeyinde reddedilmesini içerir. Bilişsel ve nöropsikolojik düzeyde, bu mekanizma beynin akut psikolojik travma yüküyle başa çıkma kapasitesini aşan durumlarda bir tampon görevi görmesini sağlar. Bilinçdışı bir süreç olarak işlev gördüğü için bireyin bu reddedişi mantıklı argümanlarla kırmak genellikle zordur; çünkü bu durum ego bütünlüğünün aniden çökmesini engellemek adına kurulan psikolojik bir kalkandır.
Etimoloji
Latince 'denegare' (inkâr etmek, geri çevirmek) fiilinden; 'de-' (pekiştirme veya olumsuzluk öneki) ve 'negare' (hayır demek, reddetmek) köklerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Bastırma (Repression) ile sıklıkla karıştırılır; bastırmada içsel dürtüler veya anılar bilinçdışına itilirken, inkârda dış dünyadaki somut ve dışsal gerçeklik algılanmaz veya reddedilir. Yalan söylemekten de farklıdır, çünkü yalan bilinçli bir aldatma epröviyken, inkâr bireyin kendi inandığı bilinçdışı bir yanılsamadır.