İntrapsişik Ataksi
İntrapsychic Ataxia
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik görüşme sırasında hastaya yakın zamanda kaybettiği akrabası sorulduğunda, hasta gözlerinde yaşlar olmaksızın, son derece neşeli ve şakacı bir ses tonuyla bu kaybı anlatmakta ve ardından sebepsiz bir kıkırdamaya başlamaktadır. Bu tablo, düşünce içeriği ile duygu dışavurumu arasındaki intrapsişik ataksiyi net bir şekilde ortaya koyar.
Derin Analiz
İlk kez 1904 yılında Avusturyalı psikiyatrist Erwin Stransky tarafından şizofreni spektrumu bağlamında literatüre kazandırılan bu kavram, zihinsel işlevlerin entegrasyonundaki yapısal kopuşu ifade eder. Nöropsikolojik ve fenomenolojik açıdan bakıldığında, bireyin duygusal tepkilenimleri ile bilişsel içerikleri veya istemli eylemleri arasında eşzamanlılık kaybı görülür. Örneğin, derin bir keder veya depresif bir çökkünlük anında istemsiz bir kahkaha atılması ya da trajik bir olayın tamamen neşeli bir tonla aktarılması bu disfonksiyonun tipik bir yansımasıdır. Çağdaş klinik psikopatolojide bu durum sıklıkla 'uygunsuz affekt' (inappropriate affect) ve yürütücü işlevlerdeki üst düzey entegrasyon bozukluklarıyla birlikte ele alınır.
Etimoloji
Latince 'intra-' [iç, dahili] + Yunanca 'psyche' [ruh, zihin] kelimelerinin birleşimi ile yine Yunanca 'a-' [olumsuzluk öneki] + 'taxis' [düzen, koordinasyon] kökünden türetilen 'ataksia' sözcüğünün birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Bipolar bozukluktaki taşkınlık (mani) veya duygudurum labilitesi ile sıklıkla karıştırılır. Ancak manide duygudurumun bütününde bir yükselme ve coşku varken, intrapsişik atakside duygu ile düşünce arasındaki mantıksal bağın ve tutarlılığın anlık veya yapısal olarak kopması söz konusudur.