Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İyonotropik Reseptör

İonotropic Receptor

Tanım

Ligand bağlanmasıyla doğrudan bir iyon kanalını açarak hücre zarından iyon geçişine izin veren transmembran reseptör protein sınıfı.

Örnek Vaka / Uygulama

Korku veya stres anında amigdala devrelerindeki hızlı nöronal ateşleme, glutateratın AMPA ve NMDA gibi iyonotropik reseptörlere bağlanarak sodyum iyonlarını içeri alması ve milisaniyeler içinde aksiyon potansiyeli tetiklemesiyle gerçekleşir.

Derin Analiz

İyonotropik reseptörler (ligand kapılı iyon kanalları), sinaptik iletimde milisaniyeler mertebesinde gerçekleşen hızlı nöronal iletişimden sorumludur. Reseptörün hücre dışı alanına özgül bir nörotransmitter bağlandığı anda konformasyonel (şekilsel) bir değişim başlar; bu moleküler bükülme, proteinin merkezindeki gözenek kanalının açılmasına ve sodyum, potasyum, kalsiyum veya klor gibi iyonların elektrokimyasal gradyanları boyunca zardan hızla geçmesine olanak tanır. Bu süreç, postsinaptik membranda ani depolarizasyon (uyarıcı) ya da hiperpolarizasyon (baskılayıcı) potansiyelleri yaratır. Metabotropik reseptörlerin aksine, ikincil haberci (second messenger) sistemleri gibi dolaylı ve yavaş kaskadlara ihtiyaç duymazlar.

Etimoloji

Yunanca 'ion' [giden, hareket eden şey] + 'tropos' [yönelen, dönen] kelimelerinin birleşiminden türetilmiş olup, iyon akışına duyarlı hareket mekanizmasını ifade eder.

Karıştırmayın

Metabotropik reseptörler; iyon kanallarını doğrudan açmak yerine G proteinleri ve hücre içi ikincil haberci sistemleri aracılığıyla çok daha yavaş, uzun süreli ve metabolik değişiklikler tetiklerler.