İzoniazid
İsoniazid
Tanım
Tüberküloz tedavisinde birincil tercih olarak kullanılan, piridoksin metabolizmasını bloke ederek nörolojik yan etkilere yol açabilen bakterisidal bir antibiyotiktir.
Örnek Vaka / Uygulama
Aktif tüberküloz tanısı alan bir hastaya reçete edilen izoniazid tedavisi sürecinde, hastanın ellerinde karıncalanma, uyuşma ve iğne batması hissi gibi periferik nöropati semptomları gelişmesi; bu durumun, ilacın B6 vitamini tükenmesine yol açmasından kaynaklandığı klinik olarak saptanarak hastaya eş zamanlı piridoksin takviyesi başlanması.
Derin Analiz
İzoniazid, Mycobacterium tuberculosis enfeksiyonlarına karşı hücre duvarındaki mikolik asit sentezini inhibe ederek bakterisidal etki gösteren sentetik bir antimikrobiyaldir. Nöropsikofarmakoloji açısından klinik önemi, piridoksin (B6 vitamini) antagonist olarak işlev görmesinden kaynaklanır. Glutamik asidin inhibitör bir nörotransmiter olan gama-aminobütirik aside (GABA) dönüşümünü katalize eden glutamat dekarboksilaz enzimi için kofaktör olan B6 vitaminini tüketir. Bu mekanizma, merkezi sinir sisteminde GABA seviyelerinin düşmesine, dolayısıyla nöbet eşiğinin inmesine ve periferik nöropati gibi klinik tablolara zemin hazırlar. Tarihsel olarak iproniazid ile yapısal benzerliği nedeniyle ilk monoamin oksidaz inhibitörlerinin (MAOI) geliştirilmesine ilham olmuş ve erken dönem psikofarmakolojide antidepresan etkileri araştırılmış olsa da günümüzde primer endikasyonu tüberküloz tedavisidir.
Etimoloji
Fransızca 'isoniazide' kelimesinden türetilmiş olup, izonikotinik asit hidrazit bileşiğinin kimyasal kısaltmasıdır.
Karıştırmayın
İproniazid ile yapısal ve tarihsel köken olarak karıştırılır; ancak iproniazid güçlü bir MAOI ve antidepresan iken, izoniazid primer olarak tüberküloz tedavisinde kullanılan bir antibakteriyeldir.