Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kamaşma

Glare

Tanım

Görsel keskinliği ve netliği ciddi biçimde engelleyen, cam veya metal yüzeylerden yansıyan ya da doğrudan gelen aşırı yoğun parlaklık kalitesi.

Örnek Vaka / Uygulama

Gece karanlığında karayolunda seyrederken karşı şeritten gelen bir aracın uzun farlarının (high-beam headlights) sürücünün retinasında ani bir kamaşma yaratarak yol kenarındaki yayayı veya şerit çizgilerini milisaniyeler boyunca tamamen görünmez kılmas.

Derin Analiz

Duyu fizyolojisi ve optometri bağlamında kamaşma, retinadaki fotoreseptörlerin (çubukçuk ve koni hücreleri) aşırı uyarılması veya göz içi ışık saçılması (intraoküler saçılma) nedeniyle kontrast duyarlılığının ani ve keskin bir şekilde düşmesidir. Serebral korteksteki görsel işleme süreçlerinde (özellikle V1 ve V4 alanlarında) sinyal-gürültü oranını bozarak detay algısını sekteye uğratır. Rahatsız edici (discomfort glare) ve engelleyici (disability glare) olmak üzere iki temel fizyolojik alt kategoriye ayrılır; ilki otonom sinir sisteminde rahatsızlık yaratırken, ikincisi doğrudan retinanın üzerine düşen bir ışık perdesi (veiled luminance) oluşturarak görme yetisini geçici olarak felç eder.

Etimoloji

Eski Norsça 'glara' (parıldamak, parlamak) fiilinden köken almıştır; Proto-Cermenik kökte 'gla-ro-' (parlak yüzey) yapısına dayanır.

Karıştırmayın

Fotofobi (ışık korkusu; genellikle migren veya kornea hasarına bağlı kronik ağrı ve hassasiyet durumudur, kamaşma ise çevresel bir optik yansıma olayıdır) ve göz yorgunluğu (astenopi; uzun süreli odaklanma sonucu kasların yorulmasıdır).