Karakter Deplasmanı
Character Displacement
Tanım
Benzer ekolojik nişleri paylaşan iki veya daha fazla türün coğrafi olarak örtüştüğü bölgelerde, kaynak rekabetini azaltmak amacıyla fiziksel, fizyolojik veya davranışsal özelliklerinde belirginleşen evrimsel farklılaşma.
Örnek Vaka / Uygulama
Galápagos Adaları'ndaki ispinoz popülasyonlarının, aynı tohum kaynakları için rekabet eden bireyler arasında gaga yapılarının nesiller boyunca farklılaşarak besin paylaşımını optimize etmesi bu sürecin en net ampirik örneğidir.
Derin Analiz
Karakter deplasmanı, evrimsel ekoloji ve davranış bilimlerinin kesişim kümesinde yer alır. Rekabetçi dışlama ilkesi (Gause Kanunu) gereğince, aynı sınırlı kaynaklar için rekabet eden iki tür tam bir ekolojik örtüşme yaşayamaz; aksi takdirde zayıf olan tür elenir. Bu durumu aşmak için ortak yaşam alanlarında (sympatry) yaşayan popülasyonlar, doğal seçilimin baskısıyla morfolojik veya davranışsal adaptasyonlar geliştirerek birbirlerinden ayrışır. Örneğin, benzer böcek türleriyle beslenen iki kuş türü aynı adada yaşadığında, bir türün gagası daha büyük tohumları kıracak şekilde evrilirken, diğerininkisi küçük böcekleri yakalayacak şekilde küçülebilir. Ancak bu türler ayrı adalarda (allopatry) tek başına bulunduklarında bu aşırı gaga boyu farkı görülmez; çünkü kaynak baskısı yoktur.
Etimoloji
İngilizce 'character' (karakter, ayırt edici özellik) ve 'displacement' (yer değiştirme, uzaklaştırma) kelimelerinin birleşiminden oluşur; evrimsel biyolojide fenotipik farklılaşmayı tanımlamak için türetilmiştir.
Karıştırmayın
Allopatrik spekülasyon (coğrafi izolasyon nedeniyle türleşme) ile sıklıkla karıştırılır; oysa karakter deplasmanı coğrafi olarak örtüşen (simpatrik) popülasyonlarda rekabet baskısıyla gerçekleşir.