Karşılaştırmalı Risk
Comparative Risk
Tanım
Birey veya grupların belirli bir sonuca maruz kalma olasılığının, genel popülasyon ya da referans gruplarla kıyaslanarak özel risk faktörleri ışığında değerlendirilmesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kardiyovasküler hastalıklar üzerine çalışan bir klinisyen, 45 yaşındaki sigara kullanan ve ailesinde erken tip 2 diyabet öyküsü bulunan bir hastanın kalp krizi geçirme olasılığını hesaplarken genel popülasyon verilerini baz alır. Hastanın bireysel risk faktörlerini aynı yaş ve cinsiyetteki sağlıklı kohortla karşılaştırarak elde ettiği sonuç, hastaya sunulan koruyucu hekimlik müdahalesinin (örn. statin tedavisi veya yaşam tarzı değişikliği) temel rasyonelini oluşturur.
Derin Analiz
Epidemiyoloji, halk sağlığı ve klinik karar verme süreçlerinde temel bir analitik araçtır. Mutlak risk (absolute risk) kavramından farklı olarak, riskin bağlamsal ve göreceli boyutunu ortaya koyar. Bireyin genetik, çevresel veya davranışsal değişkenlerini hesaba katarak olasılık oranlarını (odds ratios) veya göreceli risk (relative risk) metriklerini türetir. Bilişsel psikoloji perspektifinden bakıldığında, bireylerin kendi risk algılarını biçimlendirirken sosyal kıyaslama teorisi (social comparison theory) çerçevesinde başkalarıyla yaptıkları zihinsel değerlendirmelerin sayısal temelini oluşturur. İstatistiksel modellemede, varyans analizleri ve regresyon denklemleri aracılığıyla risk faktörlerinin ağırlıklandırılmasını sağlar.
Etimoloji
Latince 'comparare' (denkleştirmek, kıyaslamak) fiili ile Anglosakson kökenli 'risk' (zarar veya tehlike olasılığı, İtalyanca 'risico') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Mutlak risk (absolute risk) ile sıklıkla karıştırılır; mutlak risk herhangi bir kıyaslama yapmaksızın olayın gerçekleşme olasılığının matematiksel toplamını verirken, karşılaştırmalı risk popülasyon ortalamalarına kıyasla sapmaları inceler.