Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Karşılıklı Bağımlı Benlik Kurgusu

İnterdependent Self-construal

Tanım

Bireyin kendini sosyal ilişkiler ağının ayrılmaz bir parçası olarak tanımladığı, kişisel benzersizlikten ziyade uyum, aidiyet ve grup içi bağları önceleyen bilişsel benlik algısı.

Örnek Vaka / Uygulama

Kritik bir kariyer teklifi alan bir şirket çalışanının, bireysel maaş artışı veya prestij yerine, ekibinin moralini bozmamak ve ailevi sorumluluklarını aksatmamak gerekçesiyle teklifi reddetmesi veya kararı tüm aile meclisinin onayına sunması bu kurgunun tipik bir dışavurumudur.

Derin Analiz

Kültürel psikoloji ve sosyal biliş alanında Markus ve Kitayama'nın öncülüğünü yaptığı bu kavram, özellikle Doğu (Kolektivist) ve Batı (Bireyci) kültürel bağlamlarındaki benlik algısı farklılıklarını inceler. Karşılıklı bağımlı benlik kurgusuna sahip bireylerde bilişsel şemalar, duygulanım ve motivasyonlar ötekinin beklentileri, rolleri ve ilişkisel sorumlulukları etrafında şekillenir. Nörobiyolojik düzeyde, fMRI çalışmaları bu kurguya sahip bireylerin kendi annelerini veya yakın sosyal çevrelerini düşünürken ventromedial prefrontal korteks (vmPFC) gibi benlik referanslı işleme merkezlerinin, Batılı bağımsız benliklerden farklı olarak sosyal ilişkileri kodlayan alanlarla daha entegre çalıştığını göstermektedir. Bireyin eylemleri, içsel arzularından ziyade sosyal uyum ve yüz koruma dinamikleri tarafından regüle edilir.

Etimoloji

Latince 'inter-' (arasında, karşılıklı) + 'dependere' (bağlı olmak) ve Anglosakson kökenli 'self' (benlik) ile Latince 'construere' (inşa etmek, yapılandırmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Bağımsız benlik kurgusu (independent self-construal) ile karıştırılır; bağımsız benlik bireyi çevresinden soyutlanmış, içsel özellikleriyle tanımlarken, karşılıklı bağımlı benlik kişiyi ilişkisel bağlamın içinde tanımlar.